Petrol Price / ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଖସିଲା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର, ଭାରତରେ ଶସ୍ତା ହେବ କି ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ ?

ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ (Crude Oil) ଦରରେ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୦ ପରଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସାପ୍ତାହିକ ହ୍ରାସ ରେକର୍ଡ ହୋଇଛି । ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ହ୍ରାସ ପାଇବାର ଆଶା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି ।

ସୋମବାର ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍ ଦର ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ପ୍ରାୟ ୯୭ ଡଲାରକୁ ଖସି ଆସିଥିବା ବେଳେ ଆମେରିକୀୟ WTI କ୍ରୁଡ୍ ଦର ପ୍ରାୟ ୯୦ ଡଲାର ରହିଛି । ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଭାରତର ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ ଗାଡ଼ି ଚାଳକଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ, କ’ଣ ଦେଶରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଦର କମିବ ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା, ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ହ୍ରାସର ଭାରତ ଉପରେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ ତୁରନ୍ତ ଶସ୍ତା କାହିଁକି ହେଉନାହିଁ ।

କାହିଁକି ହ୍ରାସ ପାଉଛି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ?
ବ୍ଲୁମବର୍ଗର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ସପ୍ତାହରେ ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍ ଦରରେ ୧୬ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ହ୍ରାସ ହୋଇଛି । ଏହା ପଛରେ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ରହିଛି ।

୧. ଆମେରିକା-ଇରାନ ଆଲୋଚନାର ଆଶା: ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ଆଲୋଚନା ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ଆଶା ରହିଛି । ଏହାଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ଓ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା କମିଛି । ତେବେ ଆମେରିକାର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ମାର୍କୋ ରୁବିଓଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଆଲୋଚନାରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଧରଣର ଅଗ୍ରଗତି ହୋଇନାହିଁ ।

୨. ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ସୁଧାର: ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ଏବଂ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ କିଛି ଆକ୍ରମଣ ଘଟଣା ସତ୍ତ୍ୱେ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ରପ୍ତାନି ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବ ସ୍ତରର ନିକଟତର ହୋଇଛି । ଫଳରେ ବଜାରରେ ଯୋଗାଣ ସ୍ଥିତିରେ ସୁଧାର ଆସିଛି ।

୩. OPEC ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି: OPEC ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି । ଏହାଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଏବଂ ଦର ଉପରେ ଚାପ ପଡ଼ିଛି ।

କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଶସ୍ତା ହେଲେ ବି ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ ଦର କମୁନାହିଁ କାହିଁକି ?
ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦରରେ ବଡ଼ ହ୍ରାସ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଦର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି। ଏହା ପଛରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ରହିଛି ।

• ୧. ଫ୍ୟୁଚର୍ସ ଟ୍ରେଡିଂ: ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦର ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ହେଉଛି ଫ୍ୟୁଚର୍ସ ଦର । ଅର୍ଥାତ୍ ଆଜି ଯେଉଁ ମୂଲ୍ୟରେ କାରବାର ହେଉଛି, ତାହାର ଡେଲିଭରି ଭବିଷ୍ୟତରେ ହୋଇପାରେ । ତେଣୁ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ତୁରନ୍ତ ଖୁଚୁରା ଇନ୍ଧନ ଦରରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ ।

• ୨. ତୈଳ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ପୂର୍ବ କ୍ଷତିର ଭରଣା: ଭାରତରେ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍, BPCL ଓ HPCL ଭଳି ତୈଳ ବିପଣନ କମ୍ପାନୀ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଦର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି । ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସବୁବେଳେ ତୁରନ୍ତ ଦର ବଢ଼ାନ୍ତି ନାହିଁ । ତେଣୁ ଦର ହ୍ରାସ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିବା କ୍ଷତି ବା ଅଣ୍ଡର-ରିକଭରିର ଭରଣା କରିବାକୁ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇପାରନ୍ତି ।

ଏହି କାରଣରୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ହ୍ରାସର ପ୍ରଭାବ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ସମୟ ଲାଗିପାରେ ।

୯ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬: ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ସହରରେ ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ ଦର
ସୋମବାର, ୯ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଦର ପୂର୍ବଦିନ ଅର୍ଥାତ୍ ୮ ନଭେମ୍ବରର ସ୍ତରରେ ସ୍ଥିର ରହିଛି।
ସହର | ପେଟ୍ରୋଲ | ଡିଜେଲ  
ଦିଲ୍ଲୀ | ୧୦୨.୧୨ | ୯୫.୨୦ 
ନୋଏଡା | ୧୦୨.୧୨ | ୯୫.୫୬ 
ଗୁରୁଗ୍ରାମ | ୧୦୨.୯୭ | ୯୫.୬୪ 
ଲକ୍ଷ୍ନୌ | ୧୦୧.୮୯ | ୯୫.୩୬ 
ଅହମ୍ମଦାବାଦ | ୧୦୨.୧୫ | ୯୮.୨୭ 
ମୁମ୍ବାଇ | ୧୧୧.୨୧ | ୯୭.୮୩ |
କୋଲକାତା | ୧୧୩.୫୧ | ୯୯.୮୨ 
ଚେନ୍ନାଇ | ୧୦୭.୭୬ | ୯୯.୫୫ 
ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | ୧୧୧.୬୮ | ୯୯.୫୬ 
ହାଇଦ୍ରାବାଦ | ୧୧୫.୬୯ | ୧୦୩.୮୨ 
ଜୟପୁର | ୧୧୨.୬୯ | ୯୭.୭୮ 
ପାଟନା | ୧୧୩.୩୭ | ୯୯.୩୬ 
ଭୋପାଳ | ୧୧୪.୫୭ | ୯୯.୬୪ 

କେବେ ଶସ୍ତା ହୋଇପାରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ?
ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ହ୍ରାସ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ସଙ୍କେତ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଦେଶର ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ କମିପାରେ ଏବଂ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଚାପ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ । ତେବେ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଦର କମିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି କେବଳ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଦର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ । ଟଙ୍କା-ଡଲାର ବିନିମୟ ମୂଲ୍ୟ, ଟିକସ, ରିଫାଇନିଂ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ସେହିପରି, ଏବେ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଦର ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ ତୁରନ୍ତ ଶସ୍ତା ହେବ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କହିହେବ ନାହିଁ । ଆଗାମୀ ଦିନରେ ତୈଳ ଦର କେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ରହୁଛି, ତାହା ଉପରେ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ଥିବା ଆଶ୍ୱସ୍ତି ନିର୍ଭର କରିବ ।