Tax Free Items / କେଉଁ ଜିନିଷ ଉପରେ ଲାଗେନାହିଁ ଟିକସ? ଏବଂ କାହିଁକି ଲାଗେନାହିଁ ଟିକସ ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା

ଭୁବନେଶ୍ବର୧୦/୧୦: ଭାରତରେ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବା କର (GST) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିବା ପରେ ପ୍ରାୟ ସବୁ ଜିନିଷ ଉପରେ କର ଲାଗୁ ହେଉଛି। ତଥାପି, ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ସହ ଜଡ଼ିତ ଅନେକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବାକୁ GST ମୁକ୍ତ କିମ୍ବା ୦% କର ପରିସରରେ ରଖାଯାଇଛି। ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ କମାଇବା ଏବଂ ମୌଳିକ ସୁବିଧାକୁ ସୁଲଭ କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।

କେଉଁ କେଉଁ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଟିକସ ରିହାତି ମିଳୁଛି

୧. ମୌଳିକ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ

ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟ ଥାଳିକୁ ମହଙ୍ଗା ନକରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଖୋଲା ଓ ଅଣ-ବ୍ରାଣ୍ଡେଡ୍ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥକୁ GST ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି:

ଖୋଲା ଓ ଅଣ-ବ୍ରାଣ୍ଡେଡ୍ ଖାଦ୍ୟ: ସତେଜ କ୍ଷୀର, ଦହି, ଲସି, ଚାଉଳ, ଗହମ, ମଇଦା, ବେସନ, ଡାଲି ଏବଂ ଖୁଚୁରା ପ୍ରାକୃତିକ ମହୁ।

ସତେଜ ପନିପରିବା ଓ ଫଳ: ଆଳୁ, ପିଆଜ, ଟମାଟୋ ସମେତ ସବୁ ପ୍ରକାରର ତାଜା ଫଳ ଓ ପନିପରିବା।

ମାଂସ, ମାଛ ଓ ଅଣ୍ଡା: ତାଜା ଏବଂ ପ୍ରସେସିଂ ହୋଇନଥିବା ମାଂସ, ମାଛ, ଅଣ୍ଡା ଓ କୁକୁଡ଼ା।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ: ଲୁଣ, ରୁଟି, ଖାଖରା,  ପରଠା ଏବଂ ରୁଟି

ପଢନ୍ତୁ ଏହି ଖବର: ୧ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିବ ସୁନା ଦର, ଜାଣନ୍ତୁ ଏହାର ୪ କାରଣ

୨. ଶିକ୍ଷା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ସାମଗ୍ରୀ

ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ବହିପତ୍ରକୁ କରମୁକ୍ତ ରଖାଯାଇଛି:

ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ: ସ୍କୁଲ ଓ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ସେବା।

ଷ୍ଟେସନାରୀ: ପିଲାଙ୍କ ନୋଟବୁକ୍, ପେନସିଲ୍, ଇରେଜର, ଶାର୍ପନର୍, ଡ୍ରଇଂ ବହି, ମାନଚିତ୍ର, ଆଟଲାସ୍ ଏବଂ ଗ୍ଲୋବ୍।

ପଠନ ସାମଗ୍ରୀ: ପୁସ୍ତକ ଓ ଖବରକାଗଜ।

୩. ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଓ ଜୀବନ ରକ୍ଷାକାରୀ ଔଷଧ

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଏକ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ GST ପରିସରରୁ ବାହାରେ ରଖାଯାଇଛି:

ଡାକ୍ତରୀ ସେବା: ଡାକ୍ତର, କ୍ଲିନିକ୍, ହସ୍ପିଟାଲ ଏବଂ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ସେବା।

ଔଷଧ ଓ ଉପକରଣ: କର୍କଟ (Cancer) ଏବଂ ବିରଳ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସାରେ ବ୍ୟବହୃତ ୩୩ରୁ ଅଧିକ ଜୀବନରକ୍ଷାକାରୀ ଔଷଧ, ମେଡିକାଲ-ଗ୍ରେଡ୍ ଅକ୍ସିଜେନ, ମାନବ ରକ୍ତ, ଗର୍ଭନିରୋଧକ ଏବଂ ଶ୍ରବଣ ଯନ୍ତ୍ର (Hearing Aids)।

ବୀମା: ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ବୀମା ଉପରେ ବିଶେଷ ରିହାତି।

୪. ପାରମ୍ପରିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ସାମଗ୍ରୀ

ସ୍ଥାନୀୟ କାରିଗରଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ କିଛି ଜିନିଷକୁ ଟିକସମୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି:

ମାଟି ପାତ୍ର, ମାଟି ଦୀପ, ଖଦି ସୂତା ଏବଂ ଖଦି କପଡ଼ା।

ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ, ମନ୍ଦିର/ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳରୁ ମିଳୁଥିବା ପ୍ରସାଦ ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତି।

GST ପରିସର ବାହାରେ ଥିବା ଜିନିଷ (ଅନ୍ୟ କର ଲାଗୁ)

କେତେକ ଜିନିଷ GST ପରିସରରେ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ପୁରୁଣା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ VAT କିମ୍ବା ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଏକ୍ସାଇଜ୍ ଡ୍ୟୁଟି (Central Excise Duty) ଲାଗିଥାଏ:

ପେଟ୍ରୋଲ, ଡିଜେଲ, ଅଶୋଧିତ ତେଲ (Crude Oil) ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍।

ମଦ (Human-grade alcohol) ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍।

ଏହି ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି କରମୁକ୍ତ?

ଗରିବ ଓ ମଧ୍ୟବିତ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ  ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଚିକିତ୍ସା ଉପରେ ଟିକସ ଲଗାଇଲେ ସାଧାରଣ ଓ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରର ବଜେଟ୍ ବିଗିଡ଼ିଯିବ।

ମୌଳିକ ଅଧିକାର: ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କର ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା।

କ୍ରୟ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି: ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ସସ୍ତା ରହିଲେ ଲୋକଙ୍କ କ୍ରୟ ଶକ୍ତି ବଜାୟ ରହେ।