ଆପଣଙ୍କ ମନରେ କେବେନା କେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଥିବ କି ଛିଙ୍କିବା ସମୟରେ ଆଖି କାହିଁକି ଆପେଆପେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ? ଏହାର କିଛି କାରଣ ଅଛି ନା ଏହା କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଘଟୁଛି । ଏହା କେବଳ ଏକ ଅଭ୍ୟାସ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶରୀର ଏପରି କରାଇଥାଏ ଏହା ପଛରେ ଅନେକ କଥା ଲୁଚି ରହିଛି । କୁହାଯାଏ କି ଯଦି ଛିଙ୍କିବା ସମୟରେ ଆଖି ଖୋଲା ରହେ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଆଖିର ଡୋଳା ବାହାରକୁ ବାହାରି ଆସିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା କ’ଣ ପ୍ରକୃତରେ ସତ?

ଆମେ କାହିଁକି ଛିଙ୍କୁ?
ଛିଙ୍କିବା ମାନବ ଶରୀରରେ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏହା ସେତେବେଳେ ଘଟେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ କଣିକା, ଧୂଳି, କିମ୍ବା ଜୀବାଣୁ ନାକ କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ନଳୀରେ ପଶିଯାଏ । ଏହି ଅନାବଶ୍ୟକ ପଦାର୍ଥକୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ, ଶରୀର ହଠାତ୍ ପ୍ରବଳ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଏବଂ ନାକ ଏବଂ ମୁହଁ ଦେଇ ଜୋରଦାର ବାୟୁ ବାହାର କରିଦିଏ । ଏହାକୁ ଛିଙ୍କ ରିଫ୍ଲେକସନ କୁହାଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଏହି ରିଫ୍ଲେକସନର ସମୟରେ ଛିଙ୍କ ହେଲେ ଆଖି ଆପେଆପେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯଏ । ସବୁଠୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି କି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ, ପିଲା ହେଉ କି ବୃଦ୍ଧ ।

ଆଖି ଖୋଲା ରହିଲେ କୌଣସି ବିପଦ ଅଛି କି?
କୁହାଯାଏ କି ଛିଙ୍କିବା ସମୟରେ ଆଖି ଖୋଲା ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଆଖି ଉପରେ ଚାପ ପଡ଼ିଥାଏ ଯାହା ଦ୍ଵାର ଆଖିର ଡୋଳା ବାହାରକୁ ଆସିପାରେ। ତଥାପି, ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏହି କଥାକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଛନ୍ତି । ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କଥାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ମିଳିନାହିଁ। ଯେହେତୁ ଛିଙ୍କିବା ଶରୀର ଭିତରେ ବହୁତ ଉଚ୍ଚ ବାୟୁ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ତେଣୁ ଆଖି ବନ୍ଦ କରିବା ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ସୁରକ୍ଷା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହା ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସ୍ଥିତି ନୁହେଁ ।

ଆଖି ବନ୍ଦ କରିବା ପଛର ପ୍ରକୃତ କାରଣ କ'ଣ?
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଛିଙ୍କୁ, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଜୀବାଣୁ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ବାୟୁ କଣିକା ଆମ ମୁହଁରୁ ବାହାରକୁ ବାହାରିଯାଏ। ଯଦି ଆମର ଆଖି ଖୋଲା ଥାଏ, ତେବେ ଏହି କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଆମ ଆଖିର ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଂଶରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିବେ। ତେଣୁ, ଯେକୌଣସି ସଂକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଆମ ଶରୀର ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ଆମ ଆଖିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ। ଏହା ଆମ ଶରୀରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଆମକୁ ଅନେକ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରେ ।

ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଛିଙ୍କିବା ସମୟରେ ଆଖି ବନ୍ଦ ହେବାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି ଟ୍ରାଇଜେମିନାଲ୍ ସ୍ନାୟୁ। ଏହି ସ୍ନାୟୁ ମୁହଁ, ଆଖି, ନାକ, ମୁହଁକୁ ଜାବୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଯେତେବେଳେ ନାକରେ ଏକ ଅସ୍ୱସ୍ତି ଅନୁଭବ ହୁଏ ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କ ଛିଙ୍କକୁ ସଙ୍କେତ ଦିଏ, ଏହି ସଙ୍କେତ ଟ୍ରାଇଜେମିନାଲ୍ ସ୍ନାୟୁକୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସ୍ନାୟୁ ଏହାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସକ୍ରିୟ କରେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଆଖି ମାଂସପେଶୀକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ। ଏହି ପ୍ରତିଫଳନ ଏତେ ଶିଘ୍ର ହୁଏ ଯେ ଏହାକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ପ୍ରାୟ ଅସମ୍ଭବ।

ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ଯେ ଜୋରଜବରଦସ୍ତି ଛିଙ୍କକୁ ବନ୍ଦ କରିବା କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇପାରେ। ଏହା ନାକ, କାନ ଏବଂ ଆଖି ଉପରେ ଚାପ ପକାଇଥାଏ ଏବଂ କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ। ତେଣୁ, ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଛିଙ୍କକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ଦେବା ସବୁବେଳେ ଶରୀର ପାଇଁ ଭଲ ।