ଆଜକୁ ୧୦୬ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୩ , ୧୯୧୯ ରେ ଏଭଳି କିଛି ହୋଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଦେଶର ଆତ୍ମା କାନ୍ଦି ଉଠିଥିଲା । ଜାଲିୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡକୁ ୧୦୬ ବର୍ଷ ପୂର୍ତ୍ତି ହୋଇଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଭତ୍ସ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଚିତ୍ର ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇତିହାସର କଳା ଦିବସ ରୁପେ ସାଇତା ହୋଇରହିଛି । ଏହି ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ଦୋଷୀ ଥିଲେ ବ୍ରିଗେଡିୟର୍ ଜେନେରାଲ୍ ରେଜିନାଲ୍ଡ ଡାୟାର୍ ଏବଂ ଲେଫ୍ଟିନାଣ୍ଟ୍ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ମାଇକେଲ୍ ଓ ଡାୟାର ।

୧୯୨୭ରେ ଗମ୍ଭୀର ରୋଗ କାରଣରୁ ରେଜିନାଲ୍ଡ ଡାୟାରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ମାଇକେଲ୍ ଡ୍ରାୟାର ଜିବିତ ଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ୍ ଫେରି ଆସିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଜଣେ ଯୁବକ ୨୧ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିଛା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ଜନଗହଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହଲରେ ତାଙ୍କୁ ଗୁଳି ମାରି ଜାଲିୱାନାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇଥିଲେ । ସେ ଯୁବକ ଜଣକ ଥିଲେ ଉଦ୍ଧମ ସିଂହ।

ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଇତିହାସର ସେହି ବଦନାମ୍ ଦାଗ ଯାହାର ଚର୍ଚ୍ଚା ମାତ୍ରେ ଆଜି ବି ଇଂରେଜଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ ନଇଁଯାଏ । ବ୍ରିଟେନ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥେରେସା ମେନେ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୦ ତାରିଖରେ ଏହି ଘଟଣା ପାଇଁ ପଶ୍ଚାତାପ ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ । ୧୯୧୯ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୩ ତାରିଖ ବୈଶାଖୀ (ଶିଖ୍ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀଙ୍କ ପର୍ବ) ସମୟରେ ପଞ୍ଜାବ ସମେତ ଭାରତର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ବୈଶାଖୀ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ଅମୃତସର ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ।

ଅମୃତସରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର କର୍ଫୁ ଲଗାଇ ଦେଇଥିଲେ । ସରକାର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ଏକାଠି ରହିପାରିବେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ବୈଶାଖୀ ଦିନ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିରରେ ଦର୍ଶନ ପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଜାଲିୱାନାବାଗ୍ ଠାରେ ମିଶିଥିଲେ । କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟକ ଭିଡ଼ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲା।

ଉକ୍ତ ସମୟରେ ଜେନେରାଲ୍ ଡାୟାର୍ କୌଣସି ଚେତାବନୀ ନ ଦେଇ କେବଳ ଫାୟାର୍ ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଏହାପରେ ଚାଲିଥିଲା ଆଖିବୁଜା ଗୁଳିବର୍ଷଣ । କେହି କିଛି ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ ନିମିଷକେ ବୋହିଗଲା ରକ୍ତର ନଦୀ । ୫୦ ଜଣ ବନ୍ଧୁକଧାରୀ ପ୍ରାୟ ଦଶ ମିନିଟ କାଳ ୧୬୫୦ ରାଉଣ୍ଡ ଗୁଳି ଚଳାଇଥିଲେ। ଏଥିରେ ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ସମେତ ୪୦୦ ଜଣ ଭାରତୀୟ ସହିଦ ହୋଇଥିଲେ। ଏବଂ ହଜାରେ ପାଖାପାଖି ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ଗୁଳିରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ମହିଳାମାନେ ସେଠାରେ ଥିବା ଏକ କୂଅକୁ ଡେଇଁ ପଡିଥିଲେ । ଫାୟାରିଙ୍ଗ୍ ବନ୍ଦ ହେବା ପରେ ଏହି କୂଅରୁ ୧୨୦ ଟି ଶବ ବାହାର କରାଯାଇଥିଲା । କିଛି ଲୋକ କାନ୍ଥ ଡେଇଁ ବାହାରକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଗୁଳିରୁ ବଞ୍ଚିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ଥିଲା। ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁଳିର ଚିହ୍ନ ସେଠାକାର କାନ୍ଥରେ ରହିଛି ।

ଇଟାର କାନ୍ଥରେ ୧୦୬ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବାଜିଥିବା ଏହି ଗୁଳିର ଚିହ୍ନ ଧୀରେ ଧୀରେ କ୍ଷୟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲାଣି । ୧୦ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିବା ଏହି ଲୋମଟାଙ୍କୁରା ଘଟଣାରେ ୧୬୫୦ ରାଉଣ୍ଡ ଗୁଳି ବର୍ଷା ହୋଇଥିଲା । ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ମୁତାବକ ଏହି ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡରେ ୪୦୦ ଜଣ ଲୋକ ଇହଲୀଳା ସମ୍ବରଣ କରିଥିଲେ। ଐତିହାସିକ ପର୍ସେଭାଲ ସ୍ପିଅରଙ୍କ ମତରେ, ଜାଲିଆନାଓ୍ବାଲାବାଗ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ଭାରତ-ବ୍ରିଟିଶ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏଭଳି ଏକ କ୍ଷତ ଯାହା ୧୮୫୭ ମସିହା ବିଦ୍ରୋହ ପରଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା କୌଣସି ବି କ୍ଷତ ଠାରୁ ଅଧିକ ଗଭୀର ଥିଲା। ଏହା ଭାରତୀୟ ସ୍ବାଧୀନତା ପାଇଁ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ପାଲଟିଥିଲା।