ଜେଲରେ ଥିବା ଜଣେ କଏଦୀ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଭୋଟ୍ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, କାହିଁକି?
ଅର୍ଗସ ବ୍ୟୁରୋ: ଜେଲରେ ଥିବା ଖାଲିସ୍ତାନର ସମର୍ଥକ ତଥା 'ୱାରିସ୍ ପଞ୍ଜାବ ଦେ'ର ମୁଖ୍ୟ ଅମୃତପାଲ ସିଂ ସୂଚାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ସେ ପଞ୍ଜାବର ଖଦୁର ସାହେବ ଆସନରୁ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରିବେ। ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜଣେ ଜେଲ ବନ୍ଦୀ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଭୋଟ୍ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧୀ ଅଧିନିୟମ, 1951 ରେ ଜେଲ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବା ଏବଂ ଭୋଟ୍ ଦେବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି
ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଆଧାର ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଚୟନ କରିବାର ଅଧିକାର ଏବଂ ନିର୍ବାଚିତ ହେବାର ଅଧିକାର ସମାନ ମାନ୍ୟତା ନାହିଁ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, 2006ରେ କୁଲଦୀପ ନାୟାରଙ୍କ ନାଁରେ ମାମଲାରେ ପାଞ୍ଚ ଜଣିଆ ସମ୍ବିଧାନ ବେଞ୍ଚ। ୟୁନିଅନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ କହିଛି ଯେ ଭୋଟ୍ ଦେବାର ଅଧିକାର (କିମ୍ବା ଚୟନ କରିବାର ଅଧିକାର) ହେଉଛି ଏକ ସରଳ ଏବଂ ବିଧିଗତ ଅଧିକାର।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭୋଟ୍ ଏକ ଅଧିକାର ନୁହେଁ ଏବଂ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିହେବ | ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ଏକ ବେଞ୍ଚ ‘ନିର୍ବାଚିତ ହେବାର ଅଧିକାର’ ପାଇଁ ସମାନ କଥା କହିଛି ଏବଂ ଦ୍ବାରା ପ୍ରଣୀତ ଆଇନ ଏହି ଦୁଇଟି ବିଧିଗତ ଅଧିକାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରିପାରିବ ବୋଲି କହିଛି।
ଜେଲରେ ଥିବାବେଳେ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବାର ନିୟମ କ’ଣ?
ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧୀ ଅଧିନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, 1951ର ଧାରା 8ରେ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରୁଥିବା ଜେଲ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ସହ ଜଡିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଅପରାଧର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ତାଲିକା ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ ସମ୍ପୃକ୍ତ କଏଦୀଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ କରାଯାଇପାରିବ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବିସ୍ତୃତ ତାଲିକାରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା କୌଣସି ଅପରାଧରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବା ଦିନଠାରୁ ସଂସଦ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଘୋଷିତ ହେବେ ଏବଂ ମୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ। ଏହି ତାରିଖ ଠାରୁ ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ହେବେ।
ଦୋଷୀ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ ହିଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଘୋଷିତ କରାଯିବ
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ମନେରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ କୌଣସି କଏଦୀ କେବଳ କୋର୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ହେବେ। ଯଦି କଏଦୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ହୋଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ କିମ୍ବା ସେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ନାହାନ୍ତି। ତେବେ ସେ ଜେଲରେ ଥିବାବେଳେ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିପାରିବେ।
📱 Get Argus News App
✨ECI ର କେଉଁ କ୍ଷମତା ଅଛି?
ତଥାପି, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ (ECI) ର ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧୀ ଅଧିନିୟମ, 1951 ର ଧାରା 11 ଅନୁଯାୟୀ ଅଯୋଗ୍ୟତା ଅବଧିକୁ “ହ୍ରାସ” କରିବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି। 2019 ରେ, ECI ଏହି ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି ଅଯୋଗ୍ୟତା ଅବଧି ହ୍ରାସ କରିଥିଲା।
ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ ଭାରତ ଖବର