Power Bank Safety / ଫ୍ଲାଇଟ୍‌ରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ନେବା କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ ? ଇଣ୍ଡିଗୋ ବିମାନର ଘଟଣା ପରେ...

ବିମାନ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ବିସ୍ଫୋରଣ ହୋଇ ନିଆଁ ଲାଗିବା ଘଟଣା ଏବେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି। ନିକଟରେ ଇଣ୍ଡିଗୋର ଏକ ବିମାନରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌ରେ ନିଆଁ ଲାଗିବା ପରେ ବିମାନର ଜରୁରୀ ଅବତରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ତେବେ ସମସ୍ତ ଯାତ୍ରୀ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି । ଏହି ଘଟଣାର ଭିଡିଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ୍ ହେବା ପରେ ବିମାନରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ନେବାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଏପରିକି ବିମାନରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ନେବା ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଟକଣା ଲଗାଇବାକୁ କେତେକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି ।

ତେବେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌ରେ ନିଆଁ ଲାଗିବାର କାରଣ କ’ଣ ? ଏହାକୁ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବେ? ବିମାନ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଏହାକୁ କେଉଁଠି ରଖିବା ଉଚିତ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ।

ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌ରେ କାହିଁକି ଲାଗେ ନିଆଁ ?
ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକାରରେ ଛୋଟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଭିତରେ ଅଧିକ ପରିମାଣର ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚିତ ରହିଥାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଏଥିରେ ଲିଥିୟମ୍-ଆୟନ୍ କିମ୍ବା ଲିଥିୟମ୍-ପଲିମର୍ ବ୍ୟାଟେରୀ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ସଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଏହି ବ୍ୟାଟେରୀ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାଟେରୀ ଖରାପ ହେବା, ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ହେବା କିମ୍ବା ଭିତରେ ସର୍ଟ ସର୍କିଟ୍ ହେବା ଫଳରେ ନିଆଁ ଲାଗିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥାଏ ।

ବ୍ୟାଟେରୀରେ ନିଆଁ ଲାଗିବାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି ‘ଥର୍ମାଲ୍ ରନଅୱେ’ (Thermal Runaway)। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟାଟେରୀ ଭିତରେ ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିବା ସହ ଏକ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହା ତାପମାତ୍ରାକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଥାଏ । ଫଳରେ ବ୍ୟାଟେରୀ ଫୁଲିଯିବା, ଧୂଆଁ ବାହାରିବା ଏବଂ ନିଆଁ ଲାଗିବା ଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ । କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦନ ସମୟର ତ୍ରୁଟି ମଧ୍ୟ ଏହାର କାରଣ ହୋଇପାରେ । ତେଣୁ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ନୂଆ କିମ୍ବା ଦାମୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପଦମୁକ୍ତ ବୋଲି ଧରିନେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ ।

ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ କିଣିବା ସମୟରେ କେଉଁ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେବେ ?
- ଭଲ ବ୍ରାଣ୍ଡ ବାଛନ୍ତୁ: କେବଳ କମ୍ ଦାମ ଦେଖି ଅଜଣା କମ୍ପାନୀର ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ କିଣନ୍ତୁ ନାହିଁ ।
- ଉତ୍ପାଦର ବିବରଣୀ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ: ବ୍ୟାଟେରୀ କ୍ଷମତା, ଇନପୁଟ୍-ଆଉଟପୁଟ୍ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଲେଖାଥିବା ଦରକାର ।
- ସୁରକ୍ଷା ମାନକ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ: ଭାରତରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ମାନକ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ସମ୍ପର୍କରେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ ।
- ନକଲି ଉତ୍ପାଦରୁ ସାବଧାନ ରୁହନ୍ତୁ: ନାମୀ ବ୍ରାଣ୍ଡର ନକଲି ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ମଧ୍ୟ ବଜାରରେ ମିଳିପାରେ ।
- ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ କ୍ଷମତା ବାଛନ୍ତୁ: ଅଧିକ କ୍ଷମତା ଥିଲେ ଆପେଆପେ ଅଧିକ ବିପଦ ହୁଏ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ବ୍ୟାଟେରୀରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚିତ ରହିପାରେ । ମନେ ରଖନ୍ତୁ, କୌଣସି ସୁରକ୍ଷା ଚିହ୍ନ କିମ୍ବା ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଡିଭାଇସ୍ କେବେ ଖରାପ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ନାହିଁ ।

ଚାର୍ଜିଂ ସମୟରେ ଏହି ଭୁଲ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ
ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଚାର୍ଜ କରିବା ବେଳେ କେତେକ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ମଧ୍ୟ ବିପଦର କାରଣ ହୋଇପାରେ।
- କମ୍ପାନୀର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଚାର୍ଜର୍ ଏବଂ କେବଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ।
- ଛିଣ୍ଡିଯାଇଥିବା କେବଲ୍ କିମ୍ବା ଖରାପ କନେକ୍ଟର୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ।
- ଚାର୍ଜିଂ ସମୟରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌କୁ ବିଛଣା, ତକିଆ କିମ୍ବା କମ୍ବଳ ଉପରେ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏପରି ସ୍ଥାନରେ ଉତ୍ତାପ ବାହାରିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।
- ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ କିମ୍ବା ଗରମ କାର୍ ଭିତରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ ।
- ଚାର୍ଜିଂ ସମୟରେ ଡିଭାଇସ୍‌କୁ ନଜର ରଖିହେବ ଏଭଳି ସ୍ଥାନରେ ରଖନ୍ତୁ। ବିଶେଷକରି ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଗରମ ହେଉଥିଲେ, ରାତିସାରା ଅଣଦେଖା କରି ଚାର୍ଜରେ ଲଗାଇ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଉପରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜିନିଷ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ ।

ଚାର୍ଜିଂ ସମୟରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଗନ୍ଧ ଆସିଲେ, ଫଟ୍‌ଫଟ୍ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲେ କିମ୍ବା ଧୂଆଁ ବାହାରିଲେ ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଭାବେ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ନିଜ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ ଡିଭାଇସ୍‌ଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସହାୟତା ନିଅନ୍ତୁ ।

ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଫୁଲିଗଲେ କିମ୍ବା ଖସିପଡ଼ିଲେ କ’ଣ କରିବେ ?
ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌ର ଆକାର ବଦଳିଗଲେ, ବାହାର ଆବରଣ ଫୁଲିଗଲେ, ଫାଟିଗଲେ କିମ୍ବା ତଳେ ପଡ଼ିବା ପରେ ଠିକ୍ ଭାବେ କାମ ନକଲେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଏଭଳି ଡିଭାଇସ୍‌କୁ ଚାର୍ଜ କରିବା ବିପଦଜନକ ହୋଇପାରେ ।

ବ୍ୟାଟେରୀ ଫୁଲିବାର ଅର୍ଥ ଏହା ଭିତରେ ଗ୍ୟାସ୍ ଜମା ହେଉଥାଇପାରେ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ଚାପ ଦେବା, ଛିଦ୍ର କରିବା, ଖୋଲିବା କିମ୍ବା ନିଜେ ମରାମତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ।

ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଅଳିଆ ସହ ଫିଙ୍ଗିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ନିର୍ମାତା, ଅଧିକୃତ ସର୍ଭିସ୍ ସେଣ୍ଟର୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଟେରୀ ଇ-ବର୍ଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କେନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ। ପାଣିରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌କୁ କେବଳ ଶୁଖାଇ ପୁଣି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଭିତରେ ଆର୍ଦ୍ରତା କିମ୍ବା ଅଦୃଶ୍ୟ କ୍ଷତି ରହିଯାଇଥାଇପାରେ ।

ପକେଟ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଗ୍‌ରେ ରଖିବା ବେଳେ ସତର୍କତା
ଅନେକ ଲୋକ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌କୁ ବ୍ୟାଗ୍‌ରେ ଚାବି, ମୁଦ୍ରା, ଧାତବ ଜିନିଷ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଗ୍ୟାଜେଟ୍ ସହ ରଖନ୍ତି। ଏହାର କନେକ୍ଟର୍ କିମ୍ବା ଖୋଲା ଟର୍ମିନାଲ୍ ଧାତବ ଜିନିଷ ସହ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ସର୍ଟ ସର୍କିଟ୍ ହୋଇପାରେ। ଏହା ଫଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ତାପ ଏବଂ ନିଆଁ ଲାଗିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥାଏ ।

ତେଣୁ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌କୁ ଏକ ଅଲଗା ପାଉଚ୍ କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ କଭର୍‌ରେ ରଖନ୍ତୁ। ଏହା ଉପରେ ଭାରୀ ଜିନିଷ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ। ଥଣ୍ଡା, ଶୁଖିଲା ଏବଂ ଭଲ ବାୟୁ ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ରଖିବା ଭଲ ।

ବିମାନରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ କେଉଁଠି ରଖିବେ?
ବିମାନ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌କୁ ଚେକ୍-ଇନ୍ ଲଗେଜ୍‌ରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ହ୍ୟାଣ୍ଡ ବ୍ୟାଗେଜ୍‌ରେ ନିଜ ସହ କ୍ୟାବିନ୍‌କୁ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ। ବ୍ୟାଟେରୀରୁ ଧୂଆଁ ବାହାରିଲେ କିମ୍ବା ନିଆଁ ଲାଗିଲେ କ୍ୟାବିନ୍‌ରେ ଥିବା କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟମାନେ ଶୀଘ୍ର ପଦକ୍ଷେପ ନେଇପାରିବେ। ଅନ୍ୟପଟେ, ବନ୍ଦ ଲଗେଜ୍ କମ୍ପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ଏପରି ଘଟଣା ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଓ ତୁରନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ।

ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ଏୟାର୍ ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ ଆସୋସିଏସନ୍ (IATA)ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁସାରେ ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌କୁ ହ୍ୟାଣ୍ଡ ବ୍ୟାଗେଜ୍‌ରେ ରଖିବା ଏବଂ ବ୍ୟାଟେରୀ କ୍ଷମତା ସମ୍ପର୍କିତ ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ଜରୁରୀ।

ସାଧାରଣତଃ ୧୦୦ ୱାଟ୍-ଆୱାର୍ (Wh) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାଟେରୀକୁ ଅନୁମତି ମିଳିଥାଏ। ୧୦୦ରୁ ୧୬୦ ୱାଟ୍-ଆୱାର୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବ୍ୟାଟେରୀ ପାଇଁ ଏୟାରଲାଇନ୍‌ର ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ଏୟାରଲାଇନ୍‌ର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ନିୟମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ ।

ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌କୁ ଏପରି ସ୍ଥାନରେ ରଖନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରୁ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ତୁରନ୍ତ ବାହାର କରିପାରିବେ। ଏୟାରଲାଇନ୍‌ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏହାକୁ ଓଭରହେଡ୍ ଲଗେଜ୍ କମ୍ପାର୍ଟମେଣ୍ଟରେ ରଖିବାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ ।

ପାୱାର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଏକ ଉପଯୋଗୀ ଗ୍ୟାଜେଟ୍ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟବହାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଭଲ ଗୁଣବତ୍ତାର ଉତ୍ପାଦ କିଣିବା, ଚାର୍ଜିଂ ସମୟରେ ସତର୍କ ରହିବା, କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ବ୍ୟାଟେରୀ ବ୍ୟବହାର ନକରିବା ଏବଂ ବିମାନ ଯାତ୍ରାର ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରାଯାଇପାରିବ। ଇଣ୍ଡିଗୋ ବିମାନର ଘଟଣା ଆମକୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି ଯେ ଛୋଟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଡିଭାଇସ୍‌କୁ ମଧ୍ୟ ହାଲୁକା ଭାବେ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।