ପିଲାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ, ବିହାର ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ ବର୍ଷା ଋତୁ ପାଇଁ ନୂଆ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛି । ଏହା ଅଧୀନରେ, ସରକାରୀ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ପରିବେଷଣ ହେଉଥିବା ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନରୁ ବାଇଗଣ, ଭେଣ୍ଡି, ବନ୍ଧାକୋବି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପତ୍ରଯୁକ୍ତ ପନିପରିବା ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ହଟାଇବା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି ।

ବିଭାଗର କହିବାନୁଯାୟୀ ଯେ ବର୍ଷା ଋତୁର ଆର୍ଦ୍ରତା ଏହି ପନିପରିବାରେ କୀଟପତଙ୍ଗ, ଜୀବାଣୁ ଏବଂ କବକ ବୃଦ୍ଧିର ଆଶଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି କରେ । ଏହା ଖାଦ୍ୟ ବିଷାକ୍ତକରଣ ଏବଂ ସଂକ୍ରମଣ ଭଳି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସ୍କୁଲ ପିଲାଙ୍କୁ ନିରାପଦ, ପରିଷ୍କାର ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି ।

ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ଯୋଜନାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବିନାୟକ ମିଶ୍ର ସମସ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାରୀ (DEO) ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧିକାରୀ (DPO) ଙ୍କୁ ଏକ ଚିଠି ଜାରି କରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି କୌଣସି ଅବହେଳାକୁ ବରଦାସ୍ତ କରାଯିବ ନାହିଁ । ସମସ୍ତ ସ୍କୁଲକୁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା, ତାଜା ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ମାନଦଣ୍ଡକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡିବ ।

ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କାହିଁକି ନିଆଯାଇଥିଲା ?
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅଧିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ହେତୁ, ବାଇଗଣ, ଭେଣ୍ଡି, ବନ୍ଧାକୋବି ଏବଂ ପତ୍ରଯୁକ୍ତ ପନିପରିବାରେ କୀଟପତଙ୍ଗ, ଜୀବାଣୁ ଏବଂ କବକ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରନ୍ତି । ଯଦି ଏହି ପନିପରିବାଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସଫା କରାଯାଏ ନାହିଁ କିମ୍ବା ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ, ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ବିଷାକ୍ତକରଣ, ପେଟ ସଂକ୍ରମଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ହୋଇପାରେ । ଏହି ବିପଦକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ ସତର୍କତା ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନରୁ ଏହି ପନିପରିବାଗୁଡ଼ିକୁ ବାଦ ଦେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି ।

ପିଲାମାନଙ୍କୁ କଣ ପରିବେଷଣ କରାଯିବ ?
ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷିଦ୍ଧ ପନିପରିବା ବଦଳରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ, ତାଜା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ଋତୁକାଳୀନ ପନିପରିବା ଖାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି । ଆଳୁ, କଖାରୁ, ସୋୟାବିନ୍, କଖାରୁ, ଟମାଟୋ, ଗାଜର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିରାପଦ ପନିପରିବା ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ । ବିଭାଗର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ପିଲାମାନେ ପୁଷ୍ଟିକର ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଉଭୟ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ।

ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଥମେ ଖାଦ୍ୟ ଚାଖିବେ
ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ ଏକ ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛି । ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଆଉ ସିଧାସଳଖ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପରିବେଷଣ କରାଯିବ ନାହିଁ । ପ୍ରଥମେ, ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ, ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀଏବଂ ରୋଷେୟାମାନେ ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଚାଖିବେ । ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାପଦ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହେବା ପରେ ହିଁ ଏହାକୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପରିବେଷଣ କରାଯିବ ।

ଖାଦ୍ୟର ଏକ୍ସପାଏରି ଯାଞ୍ଚ
ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଖାଦ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ବିଚାର କରି, ବିଭାଗ ସମସ୍ତ ସ୍କୁଲକୁ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀର ଗୁଣବତ୍ତା ପ୍ରତି ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି । ପ୍ୟାକେଜ୍ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ମିଆଦ ଶେଷ ତାରିଖ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଖାଦ୍ୟ ନଷ୍ଟକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ରୋଷେଇ ଘର ଏବଂ ଷ୍ଟୋରରୁମଗୁଡ଼ିକୁ ଆର୍ଦ୍ରତାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ସଫା କରିବା ଏବଂ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ
ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ବ୍ଲକସ୍ତରୀୟ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକର ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି । ଏହି ଯାଞ୍ଚ ସମୟରେ, ରୋଷେଇ ଘରର ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା, ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା, ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ମାନଦଣ୍ଡ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବ । ଯଦି କୌଣସି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅବହେଳା ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ ।

ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ କହିଛି ଯେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଲକ୍ଷ୍ୟ କେବଳ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବା ନୁହେଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟଜନିତ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ମଧ୍ୟ । ବିଭାଗ ଆଶା କରୁଛି ଯେ ଏହି ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଆହୁରି ଉନ୍ନତ ହେବ ।