World Rabies Day / କେବଳ କୁକୁର ନୁହେଁ, ଏହି ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ କାମୁଡ଼ାରୁ ବି ହୋଇପାରେ ରେବିଜ୍

ରେବିଜ୍ ନାଁ ଶୁଣିଲେ ଆମ ମନକୁ ପ୍ରଥମେ କୁକୁର କାମୁଡ଼ା କଥା ଆସେ । ଏହାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) ଅନୁସାରେ, ମଣିଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ରେବିଜ୍‌ର ପ୍ରାୟ ୯୯ ପ୍ରତିଶତ ମାମଲା କୁକୁର ମାଧ୍ୟମରେ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ । ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଅନ୍ୟ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ କାମୁଡ଼ାରୁ ରେବିଜ୍‌ର ବିପଦ ନାହିଁ ।

ରେବିଜ୍ ଏକ ଭାଇରାଲ୍ ରୋଗ । ସଂକ୍ରମିତ ଜୀବଜନ୍ତୁର ଲାଳ ମଣିଷର କାମୁଡ଼ା, ଖୁଣ୍ଟା କିମ୍ବା ଖୋଲା ଘା’ ସହ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଭାଇରସ୍ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ । ତେଣୁ କେବଳ କୁକୁର ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ରେବିଜ୍‌ର ଆଶଙ୍କା ରହିଥାଏ ।

• 
  ବିଲେଇ

ବିଲେଇ କାମୁଡ଼ିଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅଣଦେଖା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଯଦି ବିଲେଇଟି ରେବିଜ୍‌ରେ ସଂକ୍ରମିତ ଥାଏ, ତେବେ ତା’ର ଲାଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାଇରସ୍ ମଣିଷ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ । ତେଣୁ ବିଲେଇ କାମୁଡ଼ିଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଜରୁରୀ ।

• ମାଙ୍କଡ଼

ଭାରତରେ ମାଙ୍କଡ଼ କାମୁଡ଼ା ଘଟଣା ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। WHOର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଭାରତର କିଛି ଅଧ୍ୟୟନରେ କୁକୁର ପରେ ମାଙ୍କଡ଼କୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନିମଲ୍-ବାଇଟ୍ ଇଞ୍ଜୁରିର ଏକ କାରଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି । ମାଙ୍କଡ଼ କାମୁଡ଼ାରୁ ରେବିଜ୍ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସଂକ୍ରମଣର ମଧ୍ୟ ବିପଦ ରହିପାରେ ।

• ଚେମେଣିଆ

ଚେମେଣିଆ ମଧ୍ୟ ରେବିଜ୍‌ର ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବାହକ । ବିଶେଷକରି ଚେମେଡ଼ି କାମୁଡ଼ିଲେ ଚିହ୍ନ ବହୁତ ଛୋଟ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ସହଜରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଚେମେଣିଆ ସହ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୋଇଥିଲେ ତାହାକୁ ହାଲୁକା ଭାବେ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଶୀଘ୍ର ଚିକିତ୍ସା ପରାମର୍ଶ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

• ଲୋମଶିଆ, ଶିଆଳ, ଗଧିଆ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲୀ ପ୍ରାଣୀ

ଲୋମଶିଆ, ଶିଆଳ, ଗଧିଆ ଭଳି ଜଙ୍ଗଲୀ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ରେବିଜ୍ ସଂକ୍ରମଣ ହୋଇପାରେ । ସଂକ୍ରମିତ ପ୍ରାଣୀର ଲାଳ କାମୁଡ଼ା କିମ୍ବା ଖୁଣ୍ଟା ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଲାଳ ଖୋଲା ଘା’, ଆଖି କିମ୍ବା ମୁହଁ ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ବିପଦ ରହିପାରେ ।

ନେଉଳ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲୀ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ
ରେବିଜ୍ କେବଳ ପାଳିତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ସଂକ୍ରମିତ ନେଉଳ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲୀ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ମଣିଷଙ୍କୁ ରେବିଜ୍ ଭାଇରସ୍ ସଂକ୍ରମିତ କରିପାରନ୍ତି। ତେଣୁ କୌଣସି ଜଙ୍ଗଲୀ ପ୍ରାଣୀ କାମୁଡ଼ିଲେ କିମ୍ବା ଖୁଣ୍ଟିଦେଲେ ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଆଘାତ ଭାବେ ନେଇ ଅଣଦେଖା କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ ।

ପ୍ରାଣୀ କାମୁଡ଼ିଲେ କ’ଣ କରିବେ ?
ପ୍ରାଣୀ କାମୁଡ଼ିବା କିମ୍ବା ଖୁଣ୍ଟିଦେବା ପରେ ପ୍ରଥମେ ଘା’କୁ ଭଲ ଭାବେ ଧୋଇବା ଜରୁରୀ । WHO ଅନୁସାରେ, ଘା’କୁ ସାବୁନ ଓ ପ୍ରବାହିତ ପାଣିରେ ଅତି କମ୍‌ରେ ୧୫ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଲ ଭାବେ ଧୋଇବା ଉଚିତ ।

ଏହାପରେ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଡାକ୍ତର କିମ୍ବା ଆଣ୍ଟି-ରେବିଜ୍ କ୍ଲିନିକ୍‌ରେ ଯାଇ ଚିକିତ୍ସା ପରାମର୍ଶ ନେବା ଦରକାର । ଆଘାତର ପ୍ରକାର ଓ ପ୍ରାଣୀ ସହ ସଂସ୍ପର୍ଶର ଧରଣ ଅନୁସାରେ ଡାକ୍ତର ରେବିଜ୍ ଟିକା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପୋଷ୍ଟ-ଏକ୍ସପୋଜର୍ ପ୍ରୋଫାଇଲାକ୍ସିସ୍ (PEP) ଆବଶ୍ୟକ କି ନାହିଁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରନ୍ତି । ରେବିଜ୍‌ର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶ ପରେ ଶୀଘ୍ର ଘା’ ଧୋଇବା ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ପରାମର୍ଶ ନେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ।