ତିବ୍ବତୀୟ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ନେତା ତଥା ଶାନ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଦଲାଇ ଲାମା, ୨୦୨୫ ଜୁଲାଇ ୬ରେ ୯୦ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କିଏ ହେବ ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ତେବେ ଦଲାଇଲାମା ଏହାକୁ ନେଇ କୈାଣସି ସ୍ପଷ୍ଟତା ଦେଇ ନଥିବା ବେଳେ ଏହାକୁ ନେଇ ଭାରତ ଓ ଚୀନ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିବାଦ ତୀବ୍ରକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ହୋଇଛି। ଯାହା ଭାରତ ଓ ଚୀନ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିବାଦକୁ ଆହୁରି ତୀବ୍ର କରିଛି। ଏହି ସ୍କ୍ରିପ୍ଟ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଭାରତ ଓ ଚୀନର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ, ଏହାର ଜିଓ-ପଲିଟିକାଲ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ତିବ୍ବତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଧର୍ମ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରୁଛି।

୧. ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା: ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ (୧୫ତମ ଦଲାଇ ଲାମା) ଚୟନ କେବଳ ଗଡେନ ଫୋଡ୍ରାଙ୍ଗ ଟ୍ରଷ୍ଟ (Gaden Phodrang Trust) ଦ୍ଵାରା ହେବ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ୨୦୧୫ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏକ ଅଲାଭକାରୀ ସଂସ୍ଥା। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ତିବ୍ବତୀୟ ବୌଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ବରିଷ୍ଠ ଲାମାମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ ଏବଂ ଧର୍ମ ପ୍ରୋଟେକ୍ଟରଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଅନୁସରଣ କରାଯିବ। ଦଲାଇ ଲାମା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଚୀନ ସରକାର ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କୌଣସି ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଚୀନ ବାହାରେ, ସ୍ଵାଧୀନ ଦେଶରେ (ସମ୍ଭବତଃ ଭାରତ) ହେବ।