HumanElephantConflict / ସପ୍ତାହକରେ ୨ ଜୀବନ ନେବା ପରେ ବି ଥମୁନି ଉପଦ୍ରବ, ବଡ଼ ଇନ୍ଦୁପୁର ଓ ତେହେରେଇ ଗାଁରେ ଲୋକ ଭୟଭୀତ

ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା କୋଇଡା ବ୍ଲକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି ବନ୍ୟହାତୀଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ। ଗୋଟିଏ ପଟେ ହାତୀପାଲ ଘରଦ୍ୱାର ଭାଙ୍ଗି ବ୍ୟାପକ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ନେବାକୁ ବି ପଛାଉ ନାହାନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ହାତୀ ଆକ୍ରମଣରେ ୨ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିସାରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ହାତୀପାଲ ସରିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟତ୍ର ଯିବାର ନାଁ ନେଉନାହାନ୍ତି, ଯାହାକୁ ନେଇ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ତୀବ୍ର ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଭୟର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଆଜି ସନ୍ଧ୍ୟା ନ ହେଉଣୁ କୋଇଡା ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବଡ଼ ଇନ୍ଦୁପୁର ଓ ତେହେରେଇ ଗାଁରେ ଏକ ହାତୀପାଲ ପଶି ବ୍ୟାପକ ଉତ୍ପାତ ଚଳାଇଛନ୍ତି। ସନ୍ଧ୍ୟାରୁ ଗାଁ ନିକଟରେ ହାତୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଦେଖି ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତଙ୍କ ଖେଳିଯାଇଛି। ନିଜ ଜୀବନ ଓ ପରିବାରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଗାଁର ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୁଷ ଓ ସାନ ସାନ ପିଲାମାନେ ରାତି ତମାମ ଅନିଦ୍ରା ରହି ଭୟଭୀତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦିନ କାଟୁଛନ୍ତି।

ଅଞ୍ଚଳବାସୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ବନ ବିଭାଗକୁ ବାରମ୍ବାର ଖବର ଦିଆଯାଉଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ହାତୀପାଲଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲ ଆଡ଼କୁ ଘଉଡ଼ାଇବାରେ ବନ ବିଭାଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ହାତୀଙ୍କ ଉପଦ୍ରବ ଯୋଗୁଁ ଲୋକେ ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲେ ଘରୁ ବାହାରିବାକୁ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି। ବନ ବିଭାଗ ତୁରନ୍ତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ହାତୀ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ ନିୟୋଜିତ କରି ହାତୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଘଉଡ଼ାଇବା ସହ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଜୀବନଜୀବିକା ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳବାସୀ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।

• ହାତୀ-ମଣିଷ ଲଢ଼େଇ କାହିଁକି ବଢ଼ି ଚାଲିଛି?

ଭାରତର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ହାତୀ ଓ ମଣିଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବେଶୀୟ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟାରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହେବା, ହାତୀଙ୍କ ଚଳାଚଳ ପଥ ବା କରିଡର୍‌ରେ ଅବରୋଧ, କୃଷି ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ଯୋଗୁଁ ମଣିଷ-ହାତୀ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବାର ଘଟଣା ବଢ଼ୁଛି। ୨୦୨୬ର Wildlife Institute of India ର ରିପୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ହାତୀଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ଖଣ୍ଡୀକରଣ, ରାସ୍ତା-ରେଳପଥ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ବଢ଼ୁଥିବା ମାନବ ବସତିକୁ ସଂଘର୍ଷର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିଛି।

• ଜଙ୍ଗଲ କମୁଛି, ହାତୀଙ୍କ ରାସ୍ତା ସଙ୍କୁଚିତ ହେଉଛି

ହାତୀ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗତିଶୀଳ ପ୍ରାଣୀ। ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦୂରତା ଯାତାୟାତ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ରାସ୍ତା, ରେଳପଥ, ଖଣି, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଲାଇନ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ହେବାରୁ ପାରମ୍ପରିକ ହାତୀ କରିଡର୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି। ଫଳରେ ହାତୀମାନେ ବିକଳ୍ପ ରାସ୍ତାରେ ଗାଁ ଓ ଚାଷଜମି ଆଡ଼କୁ ପଶୁଛନ୍ତି।

• ଚାଷଜମି ହାତୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି

ଧାନ, ମକା ଭଳି ଅଧିକ ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱ ଥିବା ଫସଲ ହାତୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ପାଣିର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଲେ ହାତୀ ଚାଷଜମିକୁ ଯାଇ ଫସଲ ନଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି। ଏଥିରୁ କୃଷକଙ୍କ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ହୁଏ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମଣିଷ-ହାତୀ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବଢ଼ିଥାଏ।

• ବଢ଼ୁଛି ମାନବ ବସତି

ଜଙ୍ଗଲ ନିକଟରେ ନୂଆ ଘର, ରାସ୍ତା, ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ ଓ କୃଷି ଅଞ୍ଚଳ ବଢ଼ିବାରୁ ମଣିଷ ଓ ହାତୀଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା କମିଯାଉଛି। Wildlife Institute of India ଅନୁସାରେ, ମାନବ ବସତି ଓ କୃଷି ଜମିର ବିସ୍ତାର ହାତୀଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ଓ ଚଳାଚଳରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

• ସମାଧାନର ବାଟ କ’ଣ?

ହାତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ବାସସ୍ଥାନ ଓ ଚଳାଚଳ ପଥ ଫେରାଇବା ଏହି ସମସ୍ୟାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ। ହାତୀ କରିଡର୍‌ର ସୁରକ୍ଷା, ଜଙ୍ଗଲ ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ସୁରକ୍ଷିତ ରେଳପଥ ଓ ରାଜପଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଲାଇନ୍‌ର ସୁରକ୍ଷିତ ଡିଜାଇନ୍‌, ଆଗୁଆ ସତର୍କ ସୂଚନା ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ସହଭାଗିତା ଉପରେ ଜୋର ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ସେହିପରି, ହାତୀ-ମଣିଷ ଲଢ଼େଇ କେବଳ ହାତୀ ଗାଁକୁ ପଶିବାର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ; ଏହା ବାସସ୍ଥାନ, ଜମି ବ୍ୟବହାର ଓ ବିକାଶର ଧାରା ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଉଭୟଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ସହାବସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତି ଓ ବିକାଶ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆବଶ୍ୟକତା।