ଆଜି ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା । ଆଜିଠୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଚନ୍ଦନଯାତ୍ରା । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ କେମିତି ହୁଏ ଚନ୍ଦନ ନୀତି ? ଚାପ ଖେଳକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଚନ୍ଦନରେ କେମିତି ସଜ ହୁଅନ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁ ?

ତିନିବାଡରେ ଷୋଡଶୋପଚାର ବିଧିରେ ସକାଳ ଧୂପ ପୂଜା ବଢିବା ପରେ ବେଶ ମଇଲମ ହୋଇଥାଏ । ମଇଲମ କରିଥିବା ତିନିଜଣ ପାଳିଆ ପୁଷ୍ପାଳକ ସେବାୟତ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ପାଳିଆ ପୂଜାପଣ୍ଡା ସାମନ୍ତ ଓ ପତି ମହାପାତ୍ର ଓ ମୁଦ୍ରହସ୍ତ (ମୁଦିରସ୍ତ) ସେବାୟତ ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଘରୁ ପୂର୍ବରାତ୍ରରେ ଅଧିବାସ ହୋଇଥିବା ଚନ୍ଦନକୁ ହାତରେ ଧରି ଘଣ୍ଟ , ଛତ୍ର ଓ କାହାଳୀ ଆଦି ବାଜୁଥିବା ପଟୁଆରରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଭିତର ବେଢା ବା କୂର୍ମବେଢ଼ାକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିଥାନ୍ତି । ପରିକ୍ରମା ପରେ ଉକ୍ତ ଚନ୍ଦନ ପିଙ୍ଗଣ ଗୁଡିକୁ ନେଇ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ରଖନ୍ତି । ଏହାପରେ ଭିତର ପୋଖରୀଆରେ ପାଣି ପଡି ଧୋପଖାଳ ହୁଏ । ତା ପରେ ପାଳିଆ ବଡ଼ଦ୍ୱାର ପ୍ରତିହାରୀ ରୋଷଘରକୁ ଶୀତଳ ଭୋଗ ଡାକିଗଲେ , ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗମ୍ଭୀରାକୁ ଭୋଗ ଛେକ ଆସେ । ପରେ ତାହା ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କୁ ପଞ୍ଚୋପଚାରରେ ସମର୍ପଣ ହୁଏ , ମାତ୍ର ଟେରା ପଡେନାହିଁ ।

ଭୋଗ ବଢିଲେ ତିନିଜଣ ପୁଷ୍ପାଳକ ସେବାୟତ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାଡ଼ରେ ପୂଜାପଣ୍ଡା ସାମନ୍ତଙ୍କ ସହ , ମଝିବାଡରେ ପତି ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ସହ ଓ ବଡ଼ବାଡ଼ରେ ମୁଦିରସ୍ତଙ୍କ ସହ ମିଶି ସର୍ବାଙ୍ଗ ଚନ୍ଦନଲାଗି ନୀତି କରିଥାନ୍ତି । ତା'ପରେ ଛଅ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାଳଙ୍କାର ଲାଗି ହେବା ପରେ ସୁନାଗୋସେଇଁ ଦେଇଥିବା ଅଳକା , ଚଉସରା ଓ ମାଳଚୁଳ ଆଦି ପୁଷ୍ପାଳଙ୍କାର ଲାଗି ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏହା ସହିତ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଚନ୍ଦନଲାଗି ବେଶ । ବେଶ ବଢିବା ଭିତରେ ଦକ୍ଷିଣୀ ଘରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀ ମଦନମୋହନ ଓ ଶ୍ରୀ ବଳରାମ , ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦନଲାଗି ହୁଅନ୍ତି । ଏହାପରେ ମହାଜନ ସେବାୟତଙ୍କ ହସ୍ତରେ ରତ୍ନସିଂହାସନକୁ ବିଜେ କରନ୍ତି ଏହି ତିନି ବିଗ୍ରହ । ଶ୍ରୀ ମଦନମୋହନ , ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାଡ଼ରେ ଏବଂ ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣ ବଡ଼ବାଡ଼ରେ ବସିଥାନ୍ତି । ତାପରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ଛେକ ଆସିଲେ , ଷୋଡଶପଚାର ବିଧିରେ ଧୂପ ପୂଜା ବସେ । ଧୂପ ପୂଜା ବଢିଲେ ତିନିବାଡରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବନ୍ଦାପନା କରାଯାଏ ।

ବନ୍ଦାପନା ବଢିଲେ ଚଳନ୍ତି ବିଗ୍ରହମାନେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବାଡ଼ରୁ ଆଜ୍ଞାମାଳ ପାଇଥାନ୍ତି । ତା'ପରେ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ନିକଟସ୍ଥ ସୁସଜ୍ଜିତ ହାନ୍ଦୋଳା ଓ ମଣିବିମାନରେ ବିଜେ କରନ୍ତି । ହାନ୍ଦୋଳାରେ ରାମକୃଷ୍ଣ ଶୟନମୁଦ୍ରାରେ ଓ ମଣିବିମାନରେ ଶ୍ରୀଦେବୀ , ଭୁଦେବୀଙ୍କ ସମେତ ଶ୍ରୀ ମଦନମୋହନ ମହାପ୍ରଭୁ ରୁନ୍ଧା ହୋଇଥାନ୍ତି । ତା’ ପରେ ବିମାନବଡୁ ସେବାୟତମାନେ ହାନ୍ଦୋଳା ଓ ବିମାନକୁ କାନ୍ଧେଇ ସିଂହଦ୍ଵାର ଦେଇ ବଡଦାଣ୍ଡକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି । ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଅପେକ୍ଷାରତ ପଞ୍ଚୁପାଣ୍ଡବ ବା ପଞ୍ଚ ମହାଦେବଙ୍କ ସମେତ ନବନିର୍ମିତ ରଥଖଳା ନିକଟକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି । ଏହା ସହ ଚାଲିଥାଏ ଘଣ୍ଟ , ଛତ୍ରୀ , ବିଜେ କାହାଳି , ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟନାଦ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ ସହ ‘ଚନ୍ଦନ ପଟୁଆର’ ।

ଏହାପରେ କ'ଣ ହୁଏ ଜାଣିବା ଆଗାମୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ...