Tibet Earthquake / ତିବ୍ଦତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂ-କମ୍ପ ଝଟକା…ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ଭୂକମ୍ପର ତୀବ୍ରତା ୭.୦

ଚୀନ୍ ଅଧିକୃତ ତିବ୍ଦତ ଅଞ୍ଚଳରେ ୭.୦ ତୀବ୍ରତାର ଏକ ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଛି। 'ନ୍ୟାସନାଲ୍ ସେଣ୍ଟର୍ ଫର୍ ସେସ୍ମୋଲୋଜି' (National Centre for Seismology) ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ମାନକ ସମୟ (IST) ଅନୁସାରେ ରାତି ପ୍ରାୟ ୮:୦୩ ସମୟରେ ତିବ୍ଦତରେ ଏହି ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ୧୭୩ କିଲୋମିଟର ଗଭୀରରେ ଥିଲା। ଉତ୍ତର ତିବ୍ଦତର ନାଗୁ ସହରରେ ଭୂକମ୍ପର ଝଟକା ଅନୁଭୂତ ହୋଇଛି। ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ତିବ୍ଦତର ରାଜଧାନୀ ଲାସା ଠାରୁ ୪୦୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ରହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଭୂକମ୍ପ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିବା କ୍ଷୟକ୍ଷତି କିମ୍ବା ମୃତାହତଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ବିସ୍ତୃତ ସୂଚନା ମିଳିପାରି ନାହିଁ।

ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୮ ତାରିଖରେ ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ନେପାଳରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭୂକମ୍ପ ହୋଇଥିଲା। ତିବ୍ଦତ ଏବଂ ନେପାଳ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଭୂକମ୍ପ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ଅଗଷ୍ଟ ୨୬ ତାରିଖରେ ନେପାଳ-ତିବ୍ଦତ ସୀମା ନିକଟରେ ବରଫ ଓ ପଥର ଖସିବା (avalanche) ଯୋଗୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ଅନେକ ଘର, ରାସ୍ତା ଏବଂ ପୋଲ ଭାସିଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଶହ ଶହ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ଲୋକ ନିଖୋଜ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେବେଠାରୁ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ରିଲିଫ୍ (ସହାୟତା) ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି।

• ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ତିବ୍ଦତରେ ୭ ତୀବ୍ରତାର ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା

୨୦୨୫ ମସିହାରେ, ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ପ୍ରାୟ ୭ ତୀବ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଭୂକମ୍ପ ତିବ୍ଦତରେ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ଜଣ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ୧,୦୦୦ ଘର କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ନେପାଳ ନିକଟରେ, ମାଉଣ୍ଟ ଏଭରେଷ୍ଟର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରାୟ ୭୫ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ୟୁନାଇଟେଡ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ସ ଜିଓଲୋଜିକାଲ୍ ସର୍ଭେ (USGS) ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ୬ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ତତଃ ୧୦ଟି ଭୂକମ୍ପ ଘଟିସାରିଛି।

• ତିବ୍ଦତ ଅଞ୍ଚଳରେ କାହିଁକି ଭୂକମ୍ପ ହୁଏ?

ତିବ୍ଦତ ଅଞ୍ଚଳ ଏହାର ଭୂକମ୍ପୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ଏବଂ ୟୁରେସିଆନ୍ ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ପ୍ଲେଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଘଟୁଥିବା ସଂଘର୍ଷ ବା ଧକ୍କା ହୁଏ। ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବାରମ୍ବାର ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଆସୁଛି, ଯାହା ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଅଧିକ ଭୂକମ୍ପ ପ୍ରବଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରିଣତ କରିଛି।