ଚଳିତ ବର୍ଷ ମୌସୁମୀ ଭାରତରେ ଭଲଭାବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ମାତ୍ର ୧୫ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ୧୯ଟି ରାଜ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ତଥାପି, ମୌସୁମୀର ବର୍ଷା ଏଯାଏ ସ୍ବାଭାବିକ ଠାରୁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ ରହିଛି। IMDର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ 11 ଦିନ ଧରି ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ମୌସୁମୀ ଅଟକି ରହିଛି ଏବଂ ଜୁନ୍ ୮ ତାରିଖ ପରଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଇଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିନାହିଁ। ଏହିଭଳି ସ୍ଥିରତା ଯୋଗୁ, ଉତ୍ତର-କେନ୍ଦ୍ର ଭାରତର ସାତଟି ରାଜ୍ୟ ବର୍ଷା ପାଇଁ ଯେମିତି ଭୋକିଲା ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ସାଧାରଣ ଅପେକ୍ଷା 60% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ବର୍ଷା ହେଉଛି।

• ମରୁଡ଼ି ସଙ୍କଟ କାହିଁକି ହୁଏ?

ଜୁନ୍ ୧ ରୁ ଜୁନ୍ ୧୮ ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ତଥ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅପେକ୍ଷା ୩୮% କମ୍ ବର୍ଷା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ, ମୌସୁମୀର ଉଦାସୀନତା ଯୋଗୁଁ ଗୁଜରାଟ ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି, ସ୍ୱାଭାବିକ ଅପେକ୍ଷା ୭୯% କମ୍ ବର୍ଷା ହୋଇଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଅପେକ୍ଷା ୭୮% କମ୍ ବର୍ଷା ହୋଇଛି।
ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ରାଜସ୍ଥାନ, ଛତିଶଗଡ଼, ହରିୟାଣା ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀରେ ମଝିରେ ମୌସୁମୀ ପୂର୍ବ ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଏହା ପ୍ରବଳ ଗରମକୁ କମାଇବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ରାଜସ୍ଥାନ ସମେତ ଏହି ସାତଟି ରାଜ୍ୟରେ ତାପମାତ୍ରା ୪୦ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ଉପରେ ରହିଛି।

• ମୌସୁମୀର ପଥକୁ ଅବରୋଧ କରିଥିବା ୫ ଖଳନାୟକ

ପାଣିପାଗ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ସାଧାରଣତଃ ଗୋଟିଏ କାରଣ ମୌସୁମୀକୁ ଅବରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ, କିନ୍ତୁ ଏଥର, ପାଞ୍ଚଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରଣାଳୀ ମୌସୁମୀର ପଥକୁ ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।

ଆରବ ସାଗରରୁ ଆସୁଥିବା ଆର୍ଦ୍ର ପବନ ବାଷ୍ପରୁ ବାହାରୁଛି - ଭାରତରେ ଭଲ ବର୍ଷା ପାଇଁ ଆରବ ସାଗରରୁ ଆସୁଥିବା ଆର୍ଦ୍ର ପବନ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ। କିନ୍ତୁ ଏହି ପବନଗୁଡ଼ିକ ଯଥେଷ୍ଟ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରୁନାହିଁ।

ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ପବନର ଧୀରତା - ଆରବ ସାଗର ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ପବନର ଧୀରତା ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆର୍ଦ୍ରତା ପହଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧା ଦେଉଛି।

ଦୁର୍ବଳ କ୍ରସ୍-କ୍ୱାଟୋରିଆଲ୍ ପ୍ରବାହ - ବିଷୁବରେଖା ଅତିକ୍ରମ କରି ଭାରତ ଆଡକୁ ଯାଉଥିବା ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ଏଥର ଆର୍ଦ୍ରତା ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍, ଯାହା ସମଗ୍ର ମୌସୁମୀ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଉଛି।

ଲୋ-ପ୍ରେସର ପ୍ରଣାଳୀର ଅଭାବ - ମୌସୁମୀ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଆରବ ସାଗର ଏବଂ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିମ୍ନ-ଚାପ କ୍ଷେତ୍ର ଗଠନ ଜରୁରୀ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଉଭୟ ସମୁଦ୍ରରେ ସେପରି କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଣାଳୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଉନାହିଁ।

ମ୍ୟାଡେନ୍-ଜୁଲିଆନ୍ ଓସ୍କିଲେସନ (MJO) ବର୍ତ୍ତମାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ - ମେଘକୁ ଚାଳିତ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଣାଳୀ MJO ମୁଖ୍ୟତଃ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ତର ଭାରତ ଆଡକୁ ମେଘକୁ ଠେଲିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ। ତଥାପି, ଏହାର ଦୁର୍ବଳତା ମେଘମାଳାକୁ ଅଟକାଇ ଦେଇଛି। ତେବେ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ ଆଶା କରୁଛି ଯେ ଜୁନ୍ ମାସର ଶେଷ ସପ୍ତାହରେ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଗୁଡ଼ିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ଏବଂ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ ମୌସୁମୀ ସକ୍ରିୟ ହେବ।