Historic Baliyatra Cuttack / କଟକ ବାଲିଯାତ୍ରା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟର କାହାଣୀ...

ଭୁବନେଶ୍ଵର: ଏବେର ଓଡ଼ିଶା, ପୁରାତନ କଳିଙ୍ଗ ନାଁରେ ଖ୍ୟାତ ଥିଲା । ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଥିବା କଳିଙ୍ଗ ସେବେ କରୁଥିଲା ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ।

ଓଡ଼ିଶାର ମାଣିକପାଟଣା, ପାଲୁର, ରାଧାନଗର ଓ ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ରୁ ମିଳିଥିବା ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ଵିକ ଅନ୍ଵେଷଣରୁ ଟେରାକୋଟା ରୋମନ ବୁଲିଅନ, ଲ୍ୟାମ୍ପ ଓ ରୁଲେଟ୍ ୱେୟାର୍ ମିଳିଛି । ଯାହାକି ଦର୍ଶାଉଛି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଐତିହାସିକ କାଳରୁ ଓଡ଼ିଶା ରୋମାନ ଦୁନିଆ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥିଲା, ସମ୍ପର୍କ ବାନ୍ଧିଥିଲା ।

ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ, ଐତିହ୍ୟ କାଳରୁ ଥାଇଲାଣ୍ଡ, ମାଲେସିଆ ଆଦି ଦେଶ ଓ ଜାଭା, ବାଲି (ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ), ସୁବର୍ଣ୍ଣଭୂମି ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦ୍ଵୀପ (ସୁମାତ୍ରା) ଭଳି ଦ୍ଵୀପ ସହ ଓଡ଼ିଶାର ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି । ଯାହାର ପ୍ରମାଣ ରହିଛି କଳାରେ, ସାହିତ୍ୟରେ, ସ୍ଥପତ୍ୟରେ ।

ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ଯାତ୍ରା ଏବେ "ବାଲିଯାତ୍ରା" ନାଁରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇଛି । ଯାହାର ଅର୍ଥ- "ସମୁଦ୍ରରେ ବାଲି ଭ୍ରମଣ ।" କଟକର ମହାନଦୀ ପଠା ଗଡ଼ଗାଡ଼ିଆ ଘାଟରେ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ ଐତିହାସିକ ବାଲିଯାତ୍ରା କଟକ ।

ପୂର୍ବ କାଳରେ ଓଡ଼ିଆ ସାଧବ ପୁଅ ମାନେ ବାଲି, ଜାଭା, ସୁମାତ୍ରା, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଆଦି ଦେଶକୁ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତି । ବାଣିଜ୍ୟ ସହ ସଂସ୍କୃତିର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ହୋଇଥାଏ । ଆଉ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ସମ୍ପର୍କକୁ ମନେ ପକାଇ ପ୍ରତିବର୍ଷ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଐତିହାସିକ ବାଲିଯାତ୍ରା ।

ଏହି ଅବସରରେ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକମାନେ ମହାନଦୀ ପଠା ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ନଦୀ କୂଳ, ପୋଖରୀ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି । ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରାକୁ ମନେ ପକାଇ ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ କରନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କଦଳୀ ପାଟୁଆରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୌକାକୁ ଭସାଇ ଥାନ୍ତି । ଯାହାକି ପୂର୍ବଜଙ୍କ ସାମୁଦ୍ରିକ ଯାତ୍ରାକୁ ମନେ ପକାଇଥାଏ ।

ଭୋର୍ ସମୟରେ ଏହି ଉତ୍ସବ ନଦୀ ପଠାରେ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ । ଯେଉଁଠି ସମବେତ ଜନତା ଗାଇ ଉଠନ୍ତି, "ଆ କା ମା ବୈ, ପାନ ଗୁଆ ଥୋଇ, ପାନ ଗୁଆ ତୋର, ମାସକ ଧରମ ମୋର ।"

ଏହି ପଂକ୍ତିରେ "ଆ"- ଆଶ୍ଵିନ, "କା"- କାର୍ତ୍ତିକ, "ମା"- ମାର୍ଗଶୀର, "ବୈ"- ବୈଶାଖକୁ ସୂଚାଏ । ଏହା ହେଉଛି ପୁରାତନ କଳିଙ୍ଗର ସାଧବ ପୁଅ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଉଥିବା ମାସର ସମୟ । ଆଶ୍ଵିନ, କାର୍ତ୍ତିକରେ ସାଧବ ପୁଅ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆ ଦେଶକୁ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଇ ମାର୍ଗଶୀରରୁ ବୈଶାଖ ମଧ୍ୟରେ ଫେରି ଆସିଥାନ୍ତି ।

କଟକ ବାଲିଯାତ୍ରା

କଟକର ବାଲିଯାତ୍ରା ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗ ନିକଟ ମହାନଦୀର ଗଡ଼ଗଡ଼ିଆ ଘାଟରେ ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ । ଯାହାକି ଏସିଆର ସର୍ବ ବୃହତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମେଳା । ଯେଉଁଠି ବାଣିଜ୍ୟ ସହ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ପରମ୍ପରାର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷାଧିକ ଲୋକ ଦେଶ ବିଦେଶରୁ ଆସନ୍ତି ବାଲିଯାତ୍ରାକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା ଲାଗି ।

ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ

ପୁରାତନ କଳିଙ୍ଗର ଐତିହ୍ୟ ବେଶ ରୋମାଞ୍ଚକର । ଇତିହାସ କହେ, ସାଧବ ପୁଅ ମାତ୍ର ୧୮୦ ଦିନରେ କଟକର ମହାନଦୀରୁ ୧୪ ହଜାର କିଲୋମିଟର ଯାତ୍ରା କରିନ୍ତି । ୧୮୦ ଦିନର ଯାତ୍ରାରେ ନଭେମ୍ବର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ବିଦେଶରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ଯେଉଁଥିରେ ୧୨୦ ଦିନ ସମୁଦ୍ରରେ ଅତିବାହିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ୬୦ ଦିନ ବେପାର ବଣିଜ କରିଥାନ୍ତି ।

ବାଲିରୁ ଜାନୁଆରୀରେ ଫେରି ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଓଡ଼ିଶା ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି । କୁହାଯାଏ ବାଲି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଦେଶର ପାଣିପାଗ ଜାନୁଆରୀରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ଯରେ ବୋଇତ ଯାତ୍ରାକୁ ସୁହାଇଥାଏ । 

ଏଥିସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଚଳିତବର୍ଷ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆକୁ ଐତିହାସିକ କଟକ ବାଲିଯାତ୍ରାର ସହଯୋଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ଘୋଷଣା

ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ: ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ନ୍ୟୁଜ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଭାବେ ଐତିହାସିକ କଟକ ବାଲିଯାତ୍ରା ସହ ଯୋଡ଼ି ହେଲା ଅର୍ଗସ ନ୍ୟୁଜ୍