India Artificial Sun / 'କୃତ୍ରିମ ସୂର୍ଯ୍ୟ' ତିଆରି କରୁଛି ଭାରତ, ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ୨୦ ଗୁଣ ଅଧିକ ଗରମ !

ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ସୂର୍ଯ୍ୟ । ଆଗକୁ କୋଇଲା, ପାଣି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଇନ୍ଧନ ଶେଷ ହୋଇଯିବ । ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରି ଏକ ବିକଳ୍ପ ଇନ୍ଧନର ସନ୍ଧାନରେ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ । ଆଉ ଏହି ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂଆ ଇତିହାସ ରଚିବାକୁ ଯାଉଛି ଭାରତ । ଦେଶର ନିଜସ୍ୱ 'କୃତ୍ରିମ ସୂର୍ଯ୍ୟ' ନିର୍ମାଣ ଦିଗରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କୁ ମିଳିଛି ବିରାଟ ସଫଳତା । ଗୁଜରାଟସ୍ଥିତ 'ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଫର୍ ପ୍ଲାଜ୍‌ମା ରିସର୍ଚ୍ଚ'- IPRର SST-1 ଟୋକାମାକ୍‌ରେ ଏକ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉପକରଣ ସଫଳତାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରାଯାଇଛି । ଏଠାରେ ୮୨.୬ ଗିଗାହର୍ଜ ଏବଂ ୪ ଶହ କିଲୋୱାଟ୍‌ ବିଶିଷ୍ଟ ନୂଆ 'ଜାୟରୋଟ୍ରୋନ୍' ବସାଯାଇଛି । ଭାରତୀୟ ପରୀକ୍ଷଣରେ ପ୍ଲାଜ୍‌ମାର ତାପମାତ୍ରା ୨୦ କୋଟି ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍‌ରୁ ଅଧିକ ଛୁଇଁସାରିଛି । ଯାହା ଅସଲି ସୂର୍ଯ୍ୟର କୋର୍ ଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨୦ ଗୁଣ ଅଧିକ ଉତ୍ତପ୍ତ ।

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉତ୍ତାପ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବାନ୍ଧିରଖିବା ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ବାନ । ତେଣୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଜରିଆରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତପ୍ତ ପ୍ଲାଜ୍‌ମାକୁ ଦୀର୍ଘସମୟ ଧରି ସ୍ଥିର ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରଖିବାକୁ ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଉପକରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି ।

ଜାୟରୋଟ୍ରୋନ୍‌ ଏକ ହାଇ-ଫ୍ରିକ୍ୱେନ୍ସି ମାଇକ୍ରୋୱେଭ୍ ଉପକରଣ । ଏହା ପ୍ଲାଜ୍‌ମା ଭିତରକୁ ତୀବ୍ର ମାଇକ୍ରୋୱେଭ୍ ତରଙ୍ଗ ଛାଡ଼ି ଏହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉତ୍ତପ୍ତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଡୋନଟ୍ ଆକୃତିର ଏହି ବିଶେଷ ସୁପରକଣ୍ଡକ୍ଟିଂ ମେସିନ୍ ଭିତରେ ଚୁମ୍ବକୀୟ ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତପ୍ତ 'ପ୍ଲାଜ୍‌ମା'କୁ ବାନ୍ଧି ରଖାଯାଉଛି । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଚୁର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ନଥିବାରୁ, ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ରିଆକ୍ଟର ଭିତରେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି । ଫଳରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ପ୍ଲାଜ୍‌ମାକୁ ରିଆକ୍ଟରର କାନ୍ଥରେ ବାଜିବାକୁ ନଦେଇ ଭାସମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖାଯାଇପାରୁଛି ।

ହାଇଡ୍ରୋଜେନରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ଆଇସୋଟପ ଡିଉଟେରିୟମ୍ ଓ ଟ୍ରିଟିୟମର ମିଶ୍ରଣରେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଘଟାଇଲେ ଏଥିରୁ ହିଲିୟମ୍, ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ଓ ପ୍ରଚୁର ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ଏହି ଫ୍ୟୁଜନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ନିର୍ଗତ ଶକ୍ତିକୁ ଜେନେରେଟର ସାହାଯ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ ।

ଯଦିଓ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପ୍ଲାଜ୍‌ମାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ । ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜକୁ ସାମ୍ନା କରାଯାଉଛି । କିନ୍ତୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି 'ଫ୍ୟୁଜନ୍ ରିଆକ୍ଟର' ସଫଳ ହେଲେ ବିଶ୍ୱକୁ ବିନା ପ୍ରଦୂଷଣରେ ଅସୀମ ବିଜୁଳି ଶକ୍ତି ମିଳିପାରିବ । ବିଶ୍ବର ପ୍ରଥମ ଦେଶ ଭାବେ ଚୀନ୍‌ର 'ଇଷ୍ଟ' ଟୋକାମାକ୍‌ ରିଆକ୍ଟର ପୂର୍ବରୁ ୧୦ କୋଟି ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍‌ ଉତ୍ତାପକୁ ୧ ହଜାର ୬୬ ସେକେଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧରିରଖି ବିଶ୍ୱ ରେକର୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିସାରିଛି । ଚୀନ୍‌ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ନୂଆ ରିଆକ୍ଟରର ପରୀକ୍ଷଣ ଶେଷ କରି ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା କୃତ୍ରିମ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ବିଜୁଳି ଉତ୍ପାଦନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ।