ଭାରତର ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ସଫଳତା ଭାବେ, ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଦେଶରେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ପଞ୍ଜିକୃତ ମାମଲାଠାରୁ ଅଧିକ POCSO ମାମଲା ସମାଧାନ କରିଛି । ଏହି ସଫଳତା ଦେଶର ଦୀର୍ଘଦିନର ନ୍ୟାୟିକ ବକେୟା ସମସ୍ୟାକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ମୋଡ଼ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି ।

ଇଣ୍ଡିଆ ଚାଇଲ୍ଡ ପ୍ରୋଟେକ୍ସନର ପଦକ୍ଷେପ C-LAB ଫର୍ ଚିଲଡ୍ରେନ୍ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ “ପେଣ୍ଡେନ୍ସି ଟୁ ପ୍ରୋଟେକ୍ସନ୍: ଆଚିଭିଂ ଦି ଟିପିଂ ପଏଣ୍ଟ୍ ଟୁ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଫର୍ ଚାଇଲ୍ଡ ଭିକ୍ଟିମ୍ସ ଅଫ୍ ସେକ୍ସୁଆଲ୍ ଆବ୍ୟୁଜ୍” ଶୀର୍ଷକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ୮୦ ହଜାର ୩୨୦ ଟି POCSO ମାମଲା ପଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୮୭ ହଜାର ୭୫୪ଟି ମାମଲା ସମାଧାନ କରାଯାଇଛି । ଯାହା ୧୦୯ ପ୍ରତିଶତ ସମାଧାନ ହାର ହାସଲ କରିଥିଲା ।

ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ୨୪ଟି ରାଜ୍ୟରେ POCSO ମାମଲାର ଫଇସଲା ହାର ୧୦୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ରେକର୍ଡ କରିଛି । ରିପୋର୍ଟରେ ଚାରି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଯୌନ ଅପରାଧରୁ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷା (POCSO) ଆଇନ ଅଧୀନରେ ସମସ୍ତ ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲା ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ୬୦୦ ଅତିରିକ୍ତ ଇ-POCSO କୋର୍ଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଛି।

୨୦୨୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତରେ POCSO ମାମଲା ସଂଖ୍ୟା ୨ ଲକ୍ଷ ୬୨ ୦୮୯ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏଥିରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି । ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ମାମଲା ସଂଖ୍ୟା ଅପେକ୍ଷା ସମାଧାନ ଅଧିକ ହୋଇଛି । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶ ଏକ ମୋଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଯେଉଁଠାରେ ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବର୍ତ୍ତମାନ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ବକେୟାକୁ ହ୍ରାସ କରୁଛି ।

ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ POCSO ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ବକେୟାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଚାରି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୬୦୦ ଅତିରିକ୍ତ ଇ-POCSO କୋର୍ଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଛି । ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧୯୭୭ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ।

ରିପୋର୍ଟରେ କିଛି ଗୁରୁତର ଚିନ୍ତାକୁ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ କରାଯାଇଛି: ପ୍ରାୟ ଅଧା ମାମଲା ଦୁଇ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ପଡ଼ି ରହିଛି। ଦଣ୍ଡବିଧାନ ହାର ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ରହିଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ପଡ଼ି ରହିଥିବା ସମସ୍ତ POCSO ମାମଲା ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସର୍ବାଧିକ ୩୭ ପ୍ରତିଶତ ମାମଲା ରହିଛି । ସେହିପରି ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ୨୪ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ୧୧ ପ୍ରତିଶତ ମାମଲା ରହିଛି ।

ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବ୍ୟାପକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏହି ପରିସଂଖ୍ୟାନର ସୁଦୂରପ୍ରସାରୀ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଭାରତ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଗବେଷଣା) ପୁରୁଜିତ ପ୍ରହରାଜ କହିଛନ୍ତି, "ଭାରତ ଆଜି ଶିଶୁ ଯୌନ ନିର୍ଯାତନା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼େଇରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଡ଼ରେ ଠିଆ ହୋଇଛି । ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ମାମଲା ଅପେକ୍ଷା ଯେତେବେଳେ ଅଧିକ ମାମଲାର ସମାଧାନ ହୁଏ, ଏହା କେବଳ ଏକ ପରିସଂଖ୍ୟାନଗତ ସଫଳତା ନୁହେଁ ବରଂ ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପିଲାମାନେ ହରାଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ।

ଆମର ଗବେଷଣା ବାରମ୍ବାର ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ବିଳମ୍ବ ହେବା ପିଲାର ଆଘାତକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରିଥାଏ । ତେଣୁ ଏହି ଗତିକୁ ବଜାୟ ରଖିବା କେବଳ ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଆବଶ୍ୟକତା ନୁହେଁ ବରଂ ଏକ ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସମୟୋଚିତ, ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଏବଂ ଶିଶୁ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା ପାଇଁ ଏକ ବାସ୍ତବତା ହୋଇଯାଏ ।

ଭାରତ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷା ହେଉଛି ଶିଶୁ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କାମ କରୁଥିବା ଦେଶର ସର୍ବବୃହତ ନାଗରିକ ସମାଜ ସଂଗଠନ ନେଟୱାର୍କ, ଜଷ୍ଟ ରାଇଟ୍ସ ଫର ଚିଲଡ୍ରେନ (JRC)ର ଏକ ଅଂଶୀଦାର । JRCର ୨୫୦ରୁ ଅଧିକ ସହଯୋଗୀ ସଂଗଠନ ଦେଶର ୪୫୧ ଜିଲ୍ଲାରେ ଶିଶୁ ଅଧିକାର ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି ।
ଯଦି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କଥା କହିବା ତାହାଲେ ସାତଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ POCSO ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ହାର ୧୫୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ । ଅନ୍ୟ ସାତଟି ରାଜ୍ୟରେ ସମାଧାନ ହାର ୧୨୧ ରୁ ୧୫୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ୧୦ଟି ରାଜ୍ୟ ୧୦୦ରୁ ୧୨୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାଧାନ ହାର ହାସଲ କରିଛି । ଏହି ୨୪ଟି ରାଜ୍ୟ କେବଳ ୨୦୨୫ରେ ପଞ୍ଜିକୃତ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିନଥିଲେ ବରଂ ପୂର୍ବ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ସମାଧାନ କରିଥିଲେ ।

ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ବହୁ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ମାମଲାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ କିନ୍ତୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଗତି ଦେଖିନାହିଁ। ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି, "ବିଳମ୍ବିତ ମାମଲା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରୁ ବିଚାରାଧୀନ ସମସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ଅଗ୍ରଗତିରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ।"

ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଛି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଚାରାଧୀନ POCSO ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ୧୦୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ସମାଧାନ ହାର ବଜାୟ ରଖିବା ଉଚିତ । ଏହା ସହିତ, ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରଗତିରେ ପଛରେ ଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବୈଷୟିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ।