RBI Rules / ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍‌କୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ! ଏଣିକି କାଗଜ ବଦଳରେ ଆସିବ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ?

ଭାରତରେ ଟଙ୍କା ଛପା ପ୍ରଣାଳୀରେ ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ । ଏଣିକି କାଗଜ ନୋଟ୍ ବଦଳରେ ବଜାରକୁ ଆସିପାରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‌ରେ ତିଆରି ୧୦ ଓ ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ । ଏଥିପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ପକ୍ଷରୁ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ କରିବା ନେଇ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି ।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଭାରତରେ ଟଙ୍କା ମୁଦ୍ରଣ ପଦ୍ଧତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି । ସରକାରୀ ଅନୁମୋଦନ ପାଇବା ପରେ, ୧୦ ଏବଂ ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ପାଇଁ ଏକ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନି ନକରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱଦେଶୀ ପଦ୍ଧତିରେ ଭାରତରେ ଛପା ଯିବ ।

ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଅଂଶ ଭାବରେ RBI ପ୍ରାୟ ୧୦ ଏବଂ ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ମୂଲ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୧ ବିଲିୟନ ପଲିମର ନୋଟ୍ ମୁଦ୍ରଣ କରିବାକୁ ଅନୁମୋଦନ ପାଇଛି । ଏହି ନୋଟଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ନିଜସ୍ୱ ମୁଦ୍ରଣ ପ୍ରେସରେ ଛପା ଯିବ । ଏବେ, ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ ଯେ କେବଳ ୧୦ ଏବଂ ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ କାହିଁକି ? ଦେଶରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବହାର ୧୦ ଓ ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍‌ର ହୋଇଥାଏ । ଗରମ, ବର୍ଷା ଏବଂ ଝାଳ ଯୋଗୁଁ ଏହି ନୋଟଗୁଡ଼ିକ ୬-୮ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଖରାପ ହୁଏ ।

ଏହି କାରଣରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ନୋଟ୍ ବଦଳରେ ନୂଆ ନୋଟ୍ ଛାପିବାକୁ ପଡ଼େ । ତେଣୁ ଏହି ନୋଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ ବଢ଼ାଇବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି । ପଲିମର୍ ନୋଟ୍ ସାଧାରଣ କାଗଜ ନୋଟ୍ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ସ୍ଥାୟୀ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି ।

ଏଥି ସହ ପଢନ୍ତୁ:  ମନ୍ଦିରର ଫଟୋ ସହ ନୂଆ 1000 ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ ଜାରି କଲା RBI ! ଜାଣନ୍ତୁ ସତ ନା ମିଛ ?

କେଉଁଠାରେ ଛପା ହେବ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ?

RBI ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଭାରତରେ ୧୦୦% ମୁଦ୍ରଣ ହେବ । ନୋଟ୍ ଆମଦାନୀ କରାଯିବ ନାହିଁ । ପଲିମର ନୋଟ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା କାଗଜ ମୁଦ୍ରଣ କରିବା ପରି ନୁହେଁ । ଏଥିପାଇଁ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ପଲିମର୍ ଫିଲ୍ମ, ରଙ୍ଗ ଲାଗି ରହିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଆବରଣ, ସୁରକ୍ଷା କାଳି ଏବଂ ଉଚ୍ଚମାନର ଛପା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକ ।
କାଗଜ ନୋଟଗୁଡ଼ିକର ଜୀବନକାଳ ୧ ବର୍ଷ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟଗୁଡ଼ିକର ଜୀବନକାଳ ୪ ରୁ ୫ ବର୍ଷ । ପଲିମର୍ ନୋଟ୍‌ରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରଖାଯାଇପାରୁଥିବାରୁ ନକଲି ନୋଟ୍ ତିଆରି କରିବା ଅଧିକ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ ।

ଯଦି ୧୦ ଓ ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ପଲିମର୍ ନୋଟ୍‌ର ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟର ନୋଟ୍‌ରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ । ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, କାନାଡା ଓ ବ୍ରିଟେନ୍‌ ପରି ଦେଶରେ ପଲିମର୍ ନୋଟ୍ ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି ।