Forex Reserves India / ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣ ରେକର୍ଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଲା ଭାରତ; କେତେ ରହିଛି ବୈଶ୍ୱିକ ରାକିଂ?

ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣରେ ବୈଶ୍ୱିକ ସ୍ତରରେ ରେକର୍ଡ଼ କରିଛି ଭାରତ। ଦେଶର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ୭୮୫.୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର ହୋଇଛି। ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଧାରକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୪ ତାରିଖରେ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ସାପ୍ତାହିକ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣ ୪୪.୯ ବିଲିୟନ ଡଲାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହା ଏହି ସିରିଜ୍ ର ସର୍ବବୃହତ ସାପ୍ତାହିକ ବୃଦ୍ଧି। ଯାହା ଦେଶର ମୋଟ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ସର୍ବକାଳୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚାଇଛି।

ଏହି ବୃଦ୍ଧି ବିଗତ ୨ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣରେ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧିର ପରିଣାମ। RBI ସାପ୍ତାହିକ ତଥ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଗତ ବର୍ଷ ଦେଶର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରାୟ ୧୪୧.୧ ବିଲିୟନ୍ ରହିଥିଲା। ସେବେଠାରୁ ୨୦୦୮ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ, କୋରୋନା ମହାମାରୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ଅସ୍ଥିରତା ଭଳି ଅନିଶ୍ଚିତ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ବେଦୈଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ୫ ଗୁଣରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସମ୍ପତ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି
ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ତୀବ୍ର ବୃଦ୍ଧି ମୁଖ୍ୟତଃ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସମ୍ପତ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିଲା। ଯାହା ମୋଟ ଭଣ୍ଡାରର ସର୍ବବୃହତ୍ ଅଂଶ ଗଠନ କରେ। RBI ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ସମ୍ପତ୍ତିରେ (Foreign Currency Assets) ୪୭.୫ ବିଲିୟନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ହେଲେ ତଥାପି ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ଭଣ୍ଡାର ପ୍ରାୟ ୨.୬ ବିଲିୟନ ହ୍ରାସ ପାଇଛ। ଯାହା ଏହି ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବକୁ ସାମାନ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିଛି।

୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର
ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସମ୍ପତ୍ତି: ୬୪୮.୨ ବିଲିୟନ ଡଲାର
ସୁନା (Gold Reserves): ୧୧୩.୮ ବିଲିୟନ ଡଲାର
Special Drawing Rights(SDRs): ୧୮.୮ ବିଲିୟନ ଡଲାର
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି (IMF) ସହିତ ରିଜର୍ଭ ସ୍ଥିତି: ୪.୯ ବିଲିୟନ ଡଲାର

ଏହି ବୃଦ୍ଧି ଏକ ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଗତ ବର୍ଷରୁ RBI ତଥ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ, ପୂର୍ବ ସାପ୍ତାହିକ ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ କମ୍ ଥିଲା। ୪୪.୯ ବିଲିୟନ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ଏହି ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବୃଦ୍ଧି ଗତ ୨୦୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପୂର୍ବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃଦ୍ଧି ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରାୟ ୨ ଗୁଣ।

ବୈଶ୍ୱି ରାଙ୍କିଂ ତାଲିକାରେ ଭାରତର ସ୍ଥାନ
ଏହି ବୃଦ୍ଧି ବୈଶ୍ୱିକ ରାଙ୍କିଂ ତାଲିକାରେ ଭାରତର ସ୍ଥିତିକୁ ମଧ୍ୟ ମଜବୁତ କରିଛି। ଟ୍ରେଡିଂ ଇକୋନୋମିକ୍ସ (Trading Economics) ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଚୀନ୍ (୩.୮୫ ଟ୍ରିଲିୟନ), ଜାପାନ (୧.୨୯ ଟ୍ରିଲିୟନ) ଏବଂ ସ୍ୱୀଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ (୯୩୯ ବିଲିୟନ) ପରେ ଭାରତ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣ ଅଛି। ଏହି ତାଲିକାରେ ଭାରତ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ରହିବା ସହ ଋଷିଆ (୭୬୧ ବିଲିୟନ), ତାଇୱାନ (୫୯୭ ବିଲିୟନ), ସାଉଦି ଆରବ (୪୮୭ ବିଲିୟନ) ଆଦି ଦେଶକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଛି।

ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ସାଧାରଣତଃ ବାହ୍ୟ ଆଘାତ ବିରୋଧରେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଳୟ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ମୁଦ୍ରା ହ୍ରାସ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ, ଆମଦାନୀ ଏବଂ ଋଣ ସେବା ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ କରିବାରେ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଅନିଶ୍ଚିତତା ସମୟରେ ନିବେଶକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେହେତୁ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ୮୦୦ ବିଲିୟନ ପାଖାପାଖି ପହଞ୍ଚିଛି, ଭାରତ କେବଳ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବଫର ଷ୍ଟକ୍ ନୁହେଁ ବରଂ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବାଧିକ ଭଣ୍ଡାର ସହିତ ଚୟନିତ ଦେଶର ଅଭିଜ୍ଞ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ହୋଇଛି।

ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ପରିମାଣ (ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଅନୁସାରେ)
ଚୀନ୍: ୩.୮୫ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର
ଜାପାନ: ୧.୨୯ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର
ସ୍ୱୀଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ: ୯୩୯ ବିଲିୟନ ଡଲାର
ଭାରତ: ୭୮୫.୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର
ଋଷିଆ: ୭୬୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର
ତାଇୱାନ: ୫୯୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର
ସାଉଦି ଆରବ: ୪୮୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର
ହଂକଂ: ୪୪୫.୯ ବିଲିୟନ ଡଲାର
ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ: ୪୨୭.୪ ବିଲିୟନ ଡଲାର
ସିଙ୍ଗାପୁର: ୪୨୬. ୮ ବିଲିୟନ ଡଲାର