Monsoon Update 2026 September / ବିଦାୟ ନେବା ସମୟରେ କାହିଁକି ଏତେ ବର୍ଷୁଛି ମୌସୁମୀ? ବୈଜ୍ଞାନିକ କହିଲେ ୩ କାରଣ...

ଦେଶରୁ ମୌସୁମୀ ବିଦାୟ ନେବା ସମୟରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷିବାରେ ଲାଗିଛି। ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ବିହାର, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ସମେତ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେଉଛି। ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD) ଅନୁଯାୟୀ, ମୌସୁମୀ ପ୍ରତ୍ୟାହାରରେ ବିଳମ୍ବ ପାଗ ଜନିତ କାରଣ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥାଏ। ସାଧାରଣତଃ, ମୌସୁମୀ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସର ଦ୍ୱିତୀୟ କିମ୍ବା ତୃତୀୟ ସପ୍ତାହରେ ବିଦାୟ ନେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥାଏ। ହେଲେ ଏଥର ତାହା ହୋଇନାହିଁ। ଆଗାମୀ ୪୮ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଜାମୁ କାଶ୍ମୀର ଭଳି ପାହାଡିଆ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେବା ନେଇ ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଏବଂ କାନପୁର ସମେତ ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ସତର୍କତା ଜାରି କରାଯାଇଛି। ମୌସୁମୀ ପ୍ରତ୍ୟାହାରରେ ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ ତିନୋଟି କାରଣ ରହିଛି।

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ଶେଷ ଭାଗରେ ବର୍ଷା ହେବା ପଛରେ ୩ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ
ବଙ୍ଗୋପ ସାଗରରେ ଏକ ନିମ୍ନ ଚାପ କ୍ଷେତ୍ର (Low Pressure Area) ଜାରି ରହିଛି। ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟ ସଞ୍ଚାଳନ (Cyclonic Circulation) ଏହି ପାଣିପାଗ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି, ଯାହା ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଆଡ଼କୁ ଆର୍ଦ୍ରତା ବହନ କରୁଛି। ମୌସୁମୀ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏହି ସମୟରେ ନିରନ୍ତର ବର୍ଷା ହେଉଛି। କମ ବର୍ଷା ପାଇଁ ଦାୟୀ "ଏଲ ନିନୋ" (El Nino) କୁ ଦୁର୍ବଳ କରୁଥିବା "ଲା ନିନା" (La Nina) ପାଗ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛି।

ଯାହା ଭାରତରେ ମୌସୁମୀ ଋତୁକୁ (Monson Season India) ଲମ୍ବା କରିଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ବଙ୍ଗୋପ ସାଗରରୁ ଆର୍ଦ୍ର ପୂର୍ବ ପବନ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରୁ ଥଣ୍ଡା, ଶୁଷ୍କ ପଶ୍ଚିମ ପବନ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଛି। ଏହି ଧକ୍କା ମଧ୍ୟ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ଘନ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଯାହା ଫଳରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେଉଛି।

ପୂର୍ବ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷାର ସତର୍କତା
ପୂର୍ବ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଗୋରଖପୁର, ବସ୍ତି, ମହାରାଜଗଞ୍ଜ, ପ୍ରୟାଗରାଜ-ବାରାଣସୀ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଏବଂ କାନପୁର ସହିତ, ଆଗାମୀ ୩-୪ ଦିନ ପାଇଁ ପ୍ରବଳରୁ ଅତି ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ସତର୍କତା ଜାରି କରାଯାଇଛି। ନୋଏଡ଼ା, ଗାଜିଆବାଦ ଏବଂ ହାପୁଡ଼ ସମେତ ପଶ୍ଚିମ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ହାଲୁକାରୁ ମଧ୍ୟମ ବର୍ଷା ହେବ। ଦିଲ୍ଲୀରେ ମଧ୍ୟ ଆଗାମୀ କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ହାଲୁକା ବର୍ଷା ସହିତ ମେଘୁଆ ଆକାଶ ରହିବ। ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ୨୬ ରୁ ଅଧିକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଘଡ଼ଘଡ଼ି, ବିଜୁଳି ଏବଂ ୪୦-୫୦ କିଲୋମିଟର ବେଗରେ ପ୍ରବଳ ପବନ ବହିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ଏହା ସହ ପଢନ୍ତୁ: ସାରା ଦେଶରେ ଛାଇ ରହିଛି ମେଘ ବାଦଲ; ହେଲେ ତଥାପି କାହିଁକି ଘାରିଛି 'ଗଡଜିଲା ଏଲ୍ ନିନୋ' ଭୟ?

ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ପାଇଁ ରେଡ୍ ଆଲର୍ଟ
ପାହାଡ଼ି ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଜାମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀରରେ ଆଗାମୀ ୪୮ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି। ସିମଲା ଏବଂ ମନାଲିରୁ ପିଥୋରାଗଡ଼, ରୁଦ୍ରପ୍ରୟାଗ ଏବଂ ଚମ୍ପୱାଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ପାଇଁ ବର୍ଷା ସତର୍କତା ଜାରି କରାଯାଇଛି। ପୂର୍ବ ରାଜସ୍ଥାନର ଭରତପୁର, ଧୋଲପୁର, କରୌଲି, ସୱାଇ ମାଧୋପୁର, ଅଲୱାର, ଦୌସା, ଜୟପୁର, ଟୋଙ୍କ, କୋଟା, ବୁନ୍ଦି, ବାରନ ଏବଂ ଝାଲାୱାର ଭଳି ଜିଲ୍ଲାରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷା ହେବ।

ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ପାଇଁ "ରେଡ଼ ଆଲର୍ଟ" (Red Alert) ଏବଂ ଅରେଞ୍ଜ ଆଲର୍ଟ (Ornage Alert) ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଡେରାଡୁନ, ହରିଦ୍ୱାର, ଉଦ୍ଧମ ସିଂହ ନଗର, ପୌରୀ, ଚମ୍ପୱତ, ନୈନିତାଲ ଏବଂ ବାଗେଶ୍ୱର ଭଳି ଜିଲ୍ଲାରେ ଆଗାମୀ ୪୮ ରୁ ୭୨ ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ "ରେଡ ଆଲର୍ଟ" ଜାରି କରାଯାଇଛି। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷାର ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରାଯାଇଛି। ପିଥୋରାଗଡ଼, ଉତ୍ତରକାଶୀ, ରୁଦ୍ରପ୍ରୟାଗ, ଚାମୋଲି, ତେହରି ଏବଂ ଆଲମୋରା ପାଇଁ "ଅରେଞ୍ଜ ଆଲର୍ଟ" ଜାରି କରାଯିବ।

ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ରେ ବର୍ଷା
ବଙ୍ଗୋପସାଗରରୁ ଆସୁଥିବା ଏକ ପ୍ରଣାଳୀ ଯୋଗୁଁ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ, ବିଶେଷକରି ପୂର୍ବ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଜିଲ୍ଲା ରୀୱା, ଜବଲପୁର, ସାଗର ଏବଂ ଗ୍ୱାଲିୟର ଡିଭିଜନ ଠାରେ ଝଡ଼ତୋଫାନ ସହିତ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଆଗାମୀ ୩ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛତିଶଗଡ଼ର ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ମୌସୁମୀ ସକ୍ରିୟ ରହିବ। ଅନେକ ଜିଲ୍ଲାରେ ବଜ୍ରପାତ ସହିତ ମଧ୍ୟମରୁ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ପାଇଁ ୱେଲୋ ଆଲର୍ଟ (Yellow Alert) ଜାରି କରାଯାଇଛି।

ବିହାର-ଝାରଖଣ୍ଜ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ-ଓଡ଼ିଶାରେ ସକ୍ରିୟ ମୌସୁମୀ
ଆଗାମୀ ୩-୪ ଦିନ ପାଇଁ ବିହାରରେ ମୌସୁମୀ ଅତ୍ୟଧିକ ସକ୍ରିୟ ରହିବ। ନେପାଳ ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଉତ୍ତର ବିହାର ଜିଲ୍ଲା, ପଶ୍ଚିମ ଚମ୍ପାରଣ, ପୂର୍ବ ଚମ୍ପାରଣ, ସୀତାମାଢ଼ୀ, ଶିବହର, ମୁଜାଫରପୁର, ବୈଶାଳୀ, ଦରଭଙ୍ଗା ଏବଂ ମଧୁବନୀ ସମେତ ପ୍ରବଳରୁ ଅତି ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେବାର ପୂର୍ବାନୁମାନ କରାଯାଇଛି। କୋସୀ, ଗଣ୍ଡକ ଏବଂ ବାଗମତୀ ଭଳି ନଦୀରେ ବନ୍ୟା ଆଶଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ, ରାଞ୍ଚି, ଧନବାଦ, ଗୁମଲା ଏବଂ ଜାମସେଦପୁର ଭଳି ଜିଲ୍ଲାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେବ। କିଛି ସ୍ଥାନରେ ବଜ୍ରପାତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ। ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳ ପବନ ସହିତ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଜାରି ରହିବ।