Functions & Duties of the Governor: ପ୍ରକାଶ ପାଇସାରିଛି ୨୦୨୬ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ। ଚଳିତ ବର୍ଷ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଉପରେ ରହିଥିଲା ସମଗ୍ର ଦେଶର ନଜର। ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜେପି ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ୨୯୪ ସିଟ୍ ମଧ୍ୟରୁ ୨୦୭ ଆସନ ଜିତି ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସରକାର ଗଠନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏପରିକି ନିଜେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ତାଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ ଭବାନୀପୁର ଆସନରୁ ରାଜ୍ୟର ବିରୋଧି ଦଳ ନେତା ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ପରାସ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଜନମତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥାଏ। ହେଲେ ଯଦି ବର୍ତ୍ତମାନ ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜୟ ବରଣ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଯଦି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଗାଦି ଛାଡିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ନହୁଅନ୍ତି ତାହେଲେ କ'ଣ ହେବ? ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଯଦି କୌଣସି ରାଜ୍ୟରେ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜେ ତାହେଲେ କ'ଣ ନିଜର ସାମ୍ବାଧାନିକ କ୍ଷମତା ବ୍ୟବହାର ରାଜ୍ୟପାଳ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବରଖାସ୍ତ କରିପାରିବେ?

ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବରଖାସ୍ତ କରିପାରିବେ କି ରାଜ୍ୟପାଳ?
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ବିବେକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦବୀ ବଜାୟ ରହିଥାଏ। ସାମ୍ବାଧାନର ୧୬୪ ଧାରାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ରାଜ୍ୟପାଳ କରିଥାନ୍ତି। ଯଦି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ବାଚନରେ ​​ହାରିଯାନ୍ତି କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସରକାର ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସଂଖ୍ୟା ଗରିଷ୍ଠତା ନଥାଏ ଅଥବା ସେ ନିଜ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ ମନା କରନ୍ତି, ତାହେଲେ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପାଖରେ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପଦରୁ ବରଖାସ୍ତ କରିବାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ରହିଛି। ରାଜ୍ୟପାଳ ଏକ ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରି ତତ୍କାଳ ପ୍ରଭାବରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପଦରୁ ହଟାଇବା ସହ ତାଙ୍କ ସରକାରକୁ ବରଖାସ୍ତ କରିଥାନ୍ତି।

ଅବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରସ୍ତାବ ଏବଂ ବହୁମତ ପରୀକ୍ଷା
ସାମ୍ବିଧାନିକ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଇସ୍ତଫା ନ ଦିଅନ୍ତି, ତାହେଲେ ରାଜ୍ୟପାଳ ବିଧାନସଭାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ ଡାକିପାରିବେ। ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଅଧିବେଶନରେ ଏକ ଅବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରାଯାଏ। ସେତେବେଳେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗୃହରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତାର ପ୍ରମାଣ ଦେବାକୁ ହୋଇଥାଏ। ଅବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ ହେବା ମାତ୍ରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଗାଦି ଛାଡ଼ିବାକୁ ହୋଇଥାଏ।

ଯଦି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ବାଚନ ହାରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଇସ୍ତଫା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ ତାହେଲେ କ'ଣ ହେବ?
ଯଦି ପରାଜୟ ସତ୍ତ୍ୱେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ପଦ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ ମନା କରନ୍ତି, ତାହେଲେ ଏହାକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଲଂଘନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏପରି ଏକ ସଂକଟପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରାଜ୍ୟପାଳ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ପଠାଇ ପାରି ଧାରା ୩୫୬ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରିପାରିବେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ, ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା ଭାର ସିଧାସଳଖ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ହାତକୁ ଚାଲି ଆସେ। ସେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟପାଳ ରାଜ୍ୟର ସାମ୍ବିଧାନିକ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ କଳକୁ ପରିଚାଳନା କରିଥାନ୍ତି। କୌଣସି ରାଜ୍ୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ ହେବା ମାତ୍ରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କ୍ଷମତା ସ୍ୱତଃ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

ଆଇନଗତ ବାଧ୍ୟବାଧକତା ଏବଂ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଇସ୍ତଫା କେବଳ ଔପଚାରିକତା ନୁହେଁ ବରଂ ଏହା ଏକ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଯଦି ପରାଜିତ ନେତା ନିଦ ପଦକୁ ଅହଂକାରୀ ମନୋଭାବ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତାହେଲେ ରାଜ୍ୟପାଳ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ (CMO) ଏବଂ ସଚିବାଳୟର ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଳନ କରିବାରୁ ରୋକିପାରିବେ। ଆଇନଗତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ହରାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶାସନ କରିବାର ବୈଧତା ହରାଇ ସାରିଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସାମ୍ବିଧାନିକ କ୍ଷମତା ଏହା ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆତ୍ମା ​​ବଜାୟ ରହୁ ଏବଂ ଜନମତକୁ ଅସମ୍ମାନ କରାନଯାଉ।

ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ମାମଲାରେ କ'ଣ ହେବ?
ସାମ୍ବିଧାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖିଲେ ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ରାଜନୈତିକ ବୟାନ ଦ୍ୱାରା କମ୍ ଏବଂ ସଂସ୍ଥାଗତ ସମୟସୀମା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥାଏ। ସପ୍ତଦଶ (୧୭ ତମ) ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗଲ ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଆସନ୍ତା ଗୁରୁବାର (୭ ମେ ୨୦୨୬) ଶେଷ ହେଉଛି। ଏହା ପରେ ପରେ ସ୍ୱତଃ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଭାବରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବ। ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ କି ନଦେଲେ କୌଣସି ଫରକ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯିବା ପରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ପଦ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ଶେଷ ହୋଇଯିବ। ଯାହା ପରେ ଏକ ନୂତନ ସରକାର ଗଠନ ଲାଗି ପଥ ପରିଷ୍କାର ହୋଇଯିବ।