ଡିଜିଟାଲ ଆର୍ଥିକ କାରବାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ । ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ RBi ଏକ ଅଫଲାଇନ୍‌ ରୂପି(e₹) ଲଞ୍ଚ କରିଛି । ମୁମ୍ବାଇରେ ଗ୍ଲୋବାଲ ଫିନଟେକ୍‌ ଫେଷ୍ଟ ୨୦୨୫ରେ ଆରବିଆଇ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି । ସବୁଠୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ୟୁଜର୍ସମାନେ ସୀମିତ କିମ୍ବା କୌଣସି ଇଣ୍ଟରନେଟ୍‌ ସଂଯୋଗ ନଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ପେମେଣ୍ଟ ହୋଇପାରିବ । ଡିଜିଟାଲ୍ ରୂପି ନଗଦ ଭଳି ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବ ।

ଡିଜିଟାଲ୍ ରୂପି କ’ଣ ?

ଡିଜିଟାଲ୍ ରୂପି କିମ୍ବା e₹, ଭାରତର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଡିଜିଟାଲ୍ ମୁଦ୍ରା (CBDC), ଭୌତିକ ଟଙ୍କାର ଏକ ଡିଜିଟାଲ୍ ରୂପ। ଏହା ସିଧାସଳଖ RBI ଦ୍ୱାରା ଜାରି କରାଯାଏ ଏବଂ ନଗଦ ପରି ବିଶ୍ୱସ୍ତ। ଏହା ବ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ସୁରକ୍ଷିତ ଡିଜିଟାଲ୍ ୱାଲେଟରେ ସଂରକ୍ଷିତ। UPI ପରି ନୁହେଁ, ଯାହା ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ଟଙ୍କା ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରେ, e₹ ଡିଜିଟାଲ୍ ନଗଦ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯାହା ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ବିନା ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ କାରବାର କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ। e₹ ୱାଲେଟ୍ UPI QR କୋଡ୍ ମଧ୍ୟ ସ୍କାନ୍ କରିପାରିବ, ଯାହା ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ପେମେଣ୍ଟ କରିବା ସହଜ କରିଥାଏ ।

ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ୪ ଦିନରେ ୭ ହଜାର ଶସ୍ତା ହେଲା ସୁନା, ଜାଣନ୍ତୁ ହଠାତ୍‌ କାହିଁକ ଏତେ କମିଲା ଦର...

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଅଫ୍ଲାଇନ୍ ଡିଜିଟାଲ୍ ରୂପି (e₹) ଆରମ୍ଭ କରିଛି । ଯାହା ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କିମ୍ବା ମୋବାଇଲ୍ ସଂଯୋଗ ନଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଡିଜିଟାଲ୍ କାରବାରକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ । ଏହା ଦ୍ବାରା ଭାରତରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଆର୍ଥିକ ଇକୋସିଷ୍ଟମକୁ ମଜବୁତ କରିବା ଏବଂ ସାରା ଦେଶରେ ଆର୍ଥିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପ୍ରୟାସରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପ ଅଟେ ।

ତେବେ ଏହା UPI ପରି ପାରମ୍ପରିକ ପେମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମ ପରି ନୁହେଁ । UPI ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍‌ ପାଇଁ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍‌ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଆବଶ୍ୟକ । କିନ୍ତୁ ଡିଜିଟାଲ ରୂପି ମାଧ୍ୟମରେ ସିଧାସଳଖ ଓ୍ବାଲେଟ୍‌-ଟୁ-ଓ୍ବାଲେଟ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍‌ ସଂଯୋଗ ନଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁତ ଉପଯୋଗୀ । ଯେଉଁଠି ନେଟ୍‌ୱର୍କ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ସେବା ସୀମିତ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନେ ବିନା ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତା ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଟଙ୍କା ଅଦାନ-ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ।
ଅଫଲାଇନ୍ e₹ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ । ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି Near Field Communication(NFC), ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି NFC-ଏନେବଲ୍‌ ଡିଭାଇସ୍‌କୁ ଟଚ୍‌ କଲେ ମାତ୍ରେ ଟଙ୍କା ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍‌ ହେବ। ସେହିପରି ଦ୍ବିତୀୟଟି ହେଉଛି ଟେଲିକମ୍‌ ଆସିଷ୍ଟେଡ୍‌ ପେମେଣ୍ଟ୍‌ । ଏହା ସୀମିତ ନେଟ୍‌ୱର୍କ ସିଗ୍ନାଲ୍‌ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିପାରିବ ।

ଡିଜିଟାଲ୍ ୱାଲେଟ୍ ୧୫ଟି ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ବ୍ୟାଙ୍କର ଅଫସିଆଲ୍‌ ଆପ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରାଯାଇପାରିବ । ଯେଉଁଥିରେ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ, HDFC ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ICICI ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି । ୱାଲେଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକରେ କୌଣସି ସର୍ବନିମ୍ନ ବାଲାନ୍ସ ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ । ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତିଦିନ ୨୦ଟି ଟ୍ରାନ୍ସଫର କିମ୍ବା ସର୍ବାଧିକ ୫୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ଟ୍ରାନ୍ସଫର କରିପାରିବେ । ସେହିପରି ଓ୍ବାଲେଟ୍‌ରେ ୧ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ବାଲାନ୍ସ ରହିପାରିବ ନାହିଁ ।