ଭାରତରେ ମୃତ୍ୟୁହାର ପ୍ରତି ହଜାରେ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ୬.୪ ରହିଛି । ଅର୍ଥାତ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୬.୪ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସାମ୍ପଲ୍ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ ସିଷ୍ଟମ (SRS)ର ୨୦୨୪ ରିପୋର୍ଟରେ ଏହି ଜଣାପଡ଼ିଛି । ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଜନ୍ମ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ଉପରେ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ । ତେବେ କୋଭିଡ ପୂର୍ବରୁ, ୨୦୧୯ ଏବଂ ୨୦୨୦ରେ ମୃତ୍ୟୁହାର ୬.୦ ଥିଲା । ତେବେ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି ଭାରତରେ କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁହାର ଅଛି ?

ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ମୃତ୍ୟୁହାର ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ୭.୧ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ୫.୬ ଅଛି । ଏହା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ଯେ ସହରାଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ମୃତ୍ୟୁହାର ଏବେ ବି ଅଧିକ, ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରତି ହଜାର ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ୬.୮ ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୫.୬ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟୁଛି ।

• କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଧିକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି ?

ବିହାରରେ ଜନ୍ମହାର ସର୍ବାଧିକ, ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ୨୬.୮ । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବିହାରରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ୨୬ କିମ୍ବା ୨୭ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହୁଅନ୍ତି । ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ୨୩.୫ ସହିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ବେଳେ ରାଜସ୍ଥାନରେ ୨୨.୮ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶରେ ୨୨.୫ ରହିଛି । ଯଦି ଓଡ଼ିଶା କଥା କହିବା, ତେବେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ୧୫.୮ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେଉଛନ୍ତି । ୨୦୧୯ରେ ଭାରତରେ ଜନ୍ମହାର ୧୯.୭ ଥିଲା । ଏହା ସୂଚାଇ ଦିଏ ଯେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ଶିଶୁଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏବେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି ।

• କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଧିକ ମୃତ୍ୟୁ ?

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭାରତରେ ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଶିଶୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୫ ଜଣ ଜୀବନର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । ୨୦୨୪ ମସିହାରେ, ଭାରତରେ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଜନ୍ମରେ ୨୫.୪ ଥିବାବେଳେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୨୮.୫ ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଏହା ୧୭.୪ । ଛତିଶଗଡରେ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁହାର ସର୍ବାଧିକ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ଶିଶୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୩୬ ଜଣ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୩୫ ଜଣ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । ଭଲ ଖବର ହେଉଛି ଯେ ଗତ ୧୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହାରରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଉନ୍ନତି ହୋଇଛି । ୨୦୧୨-୧୪ ତୁଳନାରେ, ୨୦୨୨-୨୪ରେ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ୩୭.୪% ହ୍ରାସ ପାଇଛି ।

• ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତରେ ଜନ୍ମହାର ବୃଦ୍ଧି

ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତରେ ମଧ୍ୟ ସାମାନ୍ୟ ଉନ୍ନତି ଘଟିଛି । ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ପ୍ରତି ହଜାର ପୁଅରେ ଜନ୍ମିତ ଝିଅଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ ବୁଝାଏ । ୨୦୨୨ରୁ ୨୦୨୪ ମଧ୍ୟରେ, ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ପ୍ରତି ହଜାର ପୁଅରେ ୯୧୮ ଝିଅଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହା ୨୦୨୦ରୁ ୨୦୨୨ରେ ୯୧୪ ଥିଲା । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ୨୦୨୨ରୁ ୨୦୨୪ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରତି ୧୦୦୦ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲେ, ୯୧୮ ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ହେବେ । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଲିଙ୍ଗ ଅନୁପାତ ପ୍ରତି ହଜାର ପୁଅରେ ୯୧୪ ଝିଅ ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୯୨୮ ଝିଅ ।

ପଢନ୍ତୁ ଏହି ଖବର: କାହିଁକି ପାଳନ ହୁଏ ଜନସଂଖ୍ୟା ଦିବସ, ଜାଣନ୍ତୁ...

ଏହାର ଏକ କାରଣ ହେଉଛି ମୋଟ ପ୍ରଜନନ ହାର (TFR) ହ୍ରାସ । TFR ଜଣେ ମହିଳା ତାଙ୍କ ଜୀବନକାଳରେ ହାରାହାରି କେତେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି ତାହା ମାପେ । ୨୦୧୨-୧୪ରେ ପ୍ରଜନନ ହାର ୨.୩ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୨୦୨୨-୨୦୨୪ରେ ଏହା ୧.୯କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ୧୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ, ଜଣେ ମହିଳା ୨ରୁ ୩ଟି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ କରୁଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ, ଅଧିକାଂଶ ମହିଳା କେବଳ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ କରୁଛନ୍ତି ।