First LNG Train India / ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପରେ, ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଏଲଏନଜି ଟ୍ରେନ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭ; କେତେ ରହିଛି ଏହାର ବେଗ-ଭଡ଼ା
·2 hours ago·3 min read
Key Points
ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପରେ, ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଏବେ ଏକ ହାଇ-ସ୍ପୀଡ୍ LNG ଟ୍ରେନ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଯାହା ଡିଜେଲ୍ ଏବଂ CNG ବ୍ୟବହାର କରି ଚଳାଚଳ କରିପାରିବ।
ରବିବାର (୨୭ ସେପ୍ଟମ୍ବର) ଭାରତୀୟ ରେଳ ଇତିହାସରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଡି଼ ହୋଇଛି। ହରିୟାଣା ଜିନ୍ଦ ଠାରୁ ସୋନିପତ ମାର୍ଗରେ ଚାଲୁଥିବା ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ (Hydrogen Train) ପରେ ଏଲଏନଜି (LNG) ସହାୟତାରେ ଚାଲୁଥିବା ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ସେବା ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ଦ୍ୱୈତ-ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (Dual Fuel Technology) ବ୍ୟବହାର କରି ଚଳାଚଳ କରିପାରିବ। ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ଇନ୍ଧନ ପାଇଁ ଉଭୟ ଡିଜେଲ୍ ଏବଂ LNG (Liquefied Natural Gas) ବ୍ୟବହାର କରିବ। ଦେଶରେ LNG ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ। ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଟ୍ରେନ୍ ପାଇଁ ଏକ ଶସ୍ତା ଇନ୍ଧନ ହୋଇପାରିବ। ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ଭଡ଼ା ସାଧାରଣ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ଟ୍ରେନ୍ ସହ ସମାନ ହେବ।
କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ୍ ଶାହ ସାବରମତୀ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଠାରୁ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ତରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (LNG) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଟ୍ରେନ୍କୁ ପତାକା ଦେଖାଇ ଶୁଭାରମ୍ଭ କଲେ। ଅହମ୍ମଦାବାଦ ରେଳ ବିଭାଗ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଜାତୀୟ ପରିବହନକାରୀ କମ୍ପାନୀ (National Transport of India) ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏହାର ଟ୍ରେନ୍ ଡ୍ରାଇଭିଂ ପାୱାର କାର୍ (Driving Power Car) ରେ ଏଲଏନଜି ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀ (LNG Fuel System) ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ନୂତନ DPC ପ୍ରଣାଳୀ ଏକକ ଇଞ୍ଜିନକୁ LNG ଏବଂ ଡିଜେଲ ଉଭୟ ଇନ୍ଧନ ବ୍ୟବହାର କରି ଚାଲିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ।
ନୂତନ LNG ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରଣାଳୀ କ’ଣ?
ନୂତନ LNG ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଅଧିନରେ, ପାରମ୍ପରିକ ଡିଜେଲ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ମଲ୍ଟିପଲ୍ ୟୁନିଟ୍ (DEMU) ଟ୍ରେନ, ଦ୍ୱୈତ-ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଛି। ଟ୍ରେନ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍ ଏବେ ଡିଜେଲ ଏବଂ LNG ଉଭୟରେ ଚାଲିପାରିବ। LNG ଡିଜେଲ୍ ବ୍ୟବହାରକୁ ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ କରିବ। ଟ୍ରେନ୍ ର ଡ୍ରାଇଭିଂ ପାୱାର କାର୍ (DPC) ପ୍ରାୟ ୨୨୦୦ ଲିଟର କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ LNG ଟ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଧନ ଭର୍ତ୍ତି (Refill) ହେବା ପରେ, ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ଦୈନିକ ୨୨୨ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାତ୍ରା କରିପାରିବ।
LNG-ଚାଳିତ ଟ୍ରେନ୍ କିପରି ଚଳାଚଳ କରିବ?
ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ LNG ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବ ନାହିଁ। ଏହାର ଇଞ୍ଜିନ୍ LNG ଏବଂ ଡିଜେଲ ଉଭୟରେ ଚାଲିପାରିବ। ଯାହା ଏହାକୁ ଏକ ଦ୍ୱୈତ ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀ କରିବ। ଇନ୍ଧନ ଉପଲବ୍ଧତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଇଞ୍ଜିନ୍ LNG ଏବଂ ଡିଜେଲ ମଧ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ LNG ଉପଲବ୍ଧ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଚଳ କରିପାରିବ। ଏହାର ଆଉ ଏକ ସୁବିଧା ହେଉଛି ଯେ LNG ଟ୍ରେନ୍କୁ ଇନ୍ଧନ ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅଧିକ ଦୂରତା ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ।
ଏହା ସହ ପଢନ୍ତୁ: ଏଣିକି ଦିଲ୍ଲୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୌଡ଼ିବ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍; ପାନିପତ-ସାଫିଦୋ ସହିତ ହେବ ସଂଯୋଗ
LNG ଟ୍ରେନ୍ କାର୍ବନ ନିର୍ଗମନ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଆଶା କରୁଛି ଯେ LNG ବ୍ୟବହାର ଡିଜେଲ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନ ନିର୍ଗମନ ହ୍ରାସ କରିବ। ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ (CO₂), ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ (NOx) ଏବଂ କଣିକା ପଦାର୍ଥ (PM) ଭଳି ପ୍ରଦୂଷକକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ରେଳ ପରିବହନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
ଇନ୍ଧନ ଖର୍ଚ୍ଚ ସଞ୍ଚୟ ହେବ
LNG ବ୍ୟବହାର ଇନ୍ଧନ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ। କାରଣ LNG ଡିଜେଲ ଅପେକ୍ଷା ଶସ୍ତା। ଏକ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ, ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଆକଳନ କରିଛି ଯେ ଗୋଟିଏ DPC ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୧୧.୯ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କରାଯାଇ ପାରିବ। ରେଳବାଇ କହିଛି ଯେ ୮-କୋଚ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପାଇଁ ଆନୁମାନିକ ବାର୍ଷିକ ସଞ୍ଚୟ ପ୍ରାୟ ୨୩.୯ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା। ରେଳବାଇ କହିଛି ଯେ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଦ୍ୱାରା LNG ଦ୍ୱୈତ-ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଗ୍ରହଣ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି, ଇନ୍ଧନ ସଞ୍ଚୟ, ହ୍ରାସିତ ପରିଚାଳନା ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏକ ଅଧିକ ସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ରେଳ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିକଶିତ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।
କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ୍ ଶାହ ସାବରମତୀ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ଠାରୁ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ତରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (LNG) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଟ୍ରେନ୍କୁ ପତାକା ଦେଖାଇ ଶୁଭାରମ୍ଭ କଲେ। ଅହମ୍ମଦାବାଦ ରେଳ ବିଭାଗ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଜାତୀୟ ପରିବହନକାରୀ କମ୍ପାନୀ (National Transport of India) ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏହାର ଟ୍ରେନ୍ ଡ୍ରାଇଭିଂ ପାୱାର କାର୍ (Driving Power Car) ରେ ଏଲଏନଜି ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀ (LNG Fuel System) ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ନୂତନ DPC ପ୍ରଣାଳୀ ଏକକ ଇଞ୍ଜିନକୁ LNG ଏବଂ ଡିଜେଲ ଉଭୟ ଇନ୍ଧନ ବ୍ୟବହାର କରି ଚାଲିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ।
अहमदाबाद में देश की पहली LNG ट्रेन, साबरमती रेलवे स्टेशन के नए स्वरूप व मेंटेनेंस शेड के शुभारंभ से लाइव... અમદાવાદમાં દેશની પ્રથમ LNG ટ્રેનનો શુભારંભ, સાબરમતી રેલવે સ્ટેશનના પુન:વિકસિત સ્વરૂપનું લોકાર્પણ તેમજ WAG 12 મેઈન્ટેનન્સ શેડના ઉદ્ઘાટનથી લાઈવ. https://t.co/3JclEQuVge
— Amit Shah (@AmitShah) September 27, 2026
ନୂତନ LNG ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରଣାଳୀ କ’ଣ?
ନୂତନ LNG ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଅଧିନରେ, ପାରମ୍ପରିକ ଡିଜେଲ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ମଲ୍ଟିପଲ୍ ୟୁନିଟ୍ (DEMU) ଟ୍ରେନ, ଦ୍ୱୈତ-ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଛି। ଟ୍ରେନ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍ ଏବେ ଡିଜେଲ ଏବଂ LNG ଉଭୟରେ ଚାଲିପାରିବ। LNG ଡିଜେଲ୍ ବ୍ୟବହାରକୁ ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ କରିବ। ଟ୍ରେନ୍ ର ଡ୍ରାଇଭିଂ ପାୱାର କାର୍ (DPC) ପ୍ରାୟ ୨୨୦୦ ଲିଟର କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ LNG ଟ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଧନ ଭର୍ତ୍ତି (Refill) ହେବା ପରେ, ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ଦୈନିକ ୨୨୨ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାତ୍ରା କରିପାରିବ।
LNG-ଚାଳିତ ଟ୍ରେନ୍ କିପରି ଚଳାଚଳ କରିବ?
ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ LNG ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବ ନାହିଁ। ଏହାର ଇଞ୍ଜିନ୍ LNG ଏବଂ ଡିଜେଲ ଉଭୟରେ ଚାଲିପାରିବ। ଯାହା ଏହାକୁ ଏକ ଦ୍ୱୈତ ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀ କରିବ। ଇନ୍ଧନ ଉପଲବ୍ଧତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଇଞ୍ଜିନ୍ LNG ଏବଂ ଡିଜେଲ ମଧ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ LNG ଉପଲବ୍ଧ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଚଳ କରିପାରିବ। ଏହାର ଆଉ ଏକ ସୁବିଧା ହେଉଛି ଯେ LNG ଟ୍ରେନ୍କୁ ଇନ୍ଧନ ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅଧିକ ଦୂରତା ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ।
ଏହା ସହ ପଢନ୍ତୁ: ଏଣିକି ଦିଲ୍ଲୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୌଡ଼ିବ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍; ପାନିପତ-ସାଫିଦୋ ସହିତ ହେବ ସଂଯୋଗ
LNG ଟ୍ରେନ୍ କାର୍ବନ ନିର୍ଗମନ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଆଶା କରୁଛି ଯେ LNG ବ୍ୟବହାର ଡିଜେଲ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନ ନିର୍ଗମନ ହ୍ରାସ କରିବ। ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ (CO₂), ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ (NOx) ଏବଂ କଣିକା ପଦାର୍ଥ (PM) ଭଳି ପ୍ରଦୂଷକକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ରେଳ ପରିବହନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
ଇନ୍ଧନ ଖର୍ଚ୍ଚ ସଞ୍ଚୟ ହେବ
LNG ବ୍ୟବହାର ଇନ୍ଧନ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ। କାରଣ LNG ଡିଜେଲ ଅପେକ୍ଷା ଶସ୍ତା। ଏକ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ, ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଆକଳନ କରିଛି ଯେ ଗୋଟିଏ DPC ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୧୧.୯ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କରାଯାଇ ପାରିବ। ରେଳବାଇ କହିଛି ଯେ ୮-କୋଚ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପାଇଁ ଆନୁମାନିକ ବାର୍ଷିକ ସଞ୍ଚୟ ପ୍ରାୟ ୨୩.୯ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା। ରେଳବାଇ କହିଛି ଯେ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଦ୍ୱାରା LNG ଦ୍ୱୈତ-ଇନ୍ଧନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଗ୍ରହଣ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି, ଇନ୍ଧନ ସଞ୍ଚୟ, ହ୍ରାସିତ ପରିଚାଳନା ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏକ ଅଧିକ ସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ରେଳ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିକଶିତ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।
📱 Get Argus News App
✨📰 60 Word News🎬 Argus Podcast📺 Live TV and Breaking News🔔 Free Notification Alerts
Download Free:
Related Topics
Explore more stories