Kalpasar Project Gujarat / ସମୁଦ୍ରରେ ନିର୍ମାଣ ହେବ ୬୦ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବା ପ୍ରାଚୀର! ଯିଏ ସୁରତ-ଭାବନଗର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତାକୁ କରିଦେବ ଅଧା

କଣ ସମୁଦ୍ରରେ 60 କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବା ପ୍ରାଚୀର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇ ପାରିବ କି? ଆପଣ ହୁଏତ କହିପାରନ୍ତି ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ଅସମ୍ଭବ। ହେଲେ ଏବେ ଅସମ୍ଭବକୁ ସମ୍ଭବ କରିବାକୁ ଯାଉଛି ଭାରତ। ଗୁଜରାଟରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ କଳ୍ପସର ପ୍ରକଳ୍ପ କେବଳ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ। ଏହା କେବଳ ଏକ ବନ୍ଧ ନୁହେଁ ବରଂ ଜଳ, ରାସ୍ତା, ଶକ୍ତି ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିକାଶ ସହିତ ଜଡି଼ତ ଏକ ମେଗା ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ। ଖମ୍ବାଟ ଉପସାଗରର ଏକ ଅଂଶକୁ ଏକ ବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ଏକ ବିଶାଳ ମଧୁର ଜଳଭଣ୍ଡାର ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ହୋଇଛି ଯୋଜନା। ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ, ତାହେଲେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଶୁଷ୍କ ସୌରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଜଳ ସଙ୍କଟ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ନାହିଁ। ବରଂ ସୁରଟ-ଭାବନଗର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତାକୁ ପ୍ରାୟ ଅଧା କରିଦେବ।

କଳ୍ପସର ପ୍ରକଳ୍ପ କ'ଣ?
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲିଟର ନଦୀ ଜଳ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଯଦି ସେହି ଜଳ ସମୁଦ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ତାହେଲେ କ'ଣ ହେବ? ଗୁଜୁରାଟର କଳ୍ପସର ପ୍ରକଳ୍ପ ଏହି ଧାରଣା ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଖମ୍ବାଟ ଉପସାଗରରେସ ୬୦ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବ ଏକ ବାଡ଼ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଏବଂ ନର୍ମଦା, ସାବରମତୀ, ମାହି, ଧାଧାର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀରୁ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ଏକ ବଡ଼ ମଧୁର ଜଳଭଣ୍ଡାର ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି। ଯଦି ସଫଳ ହୁଏ, ତାହେଲେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ସୌରାଷ୍ଟ୍ରର ଜଳ ସଙ୍କଟକୁ ଦୂର କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ।

ସୁରତ-ଭାବନଗର ଦୂରତା କିପରି ଅଧା ହେବ?
ସଡ଼ ପଥରେ ସୁରତ-ଭାବନଗର ମଧ୍ୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଦୂରତା ପ୍ରାୟ ୩୫୬ କିଲୋମିଟର। କଳ୍ପସର ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବାଡ଼ ସହିତ ଏକ ରାସ୍ତା ଏବଂ ପରିବହନ କରିଡର ବିକଶିତ କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି। ପ୍ରକଳ୍ପ ଦସ୍ତାବିଜ ଅନୁଯାୟୀ, କଳ୍ପସର ପ୍ରକଳ୍ପ ସୁରତ-ଭାବନଗର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତାକୁ ପ୍ରାୟ ୧୭୭ କିଲୋମିଟର ହ୍ରାସ କରିପାରିବ। ଯାହା ଦକ୍ଷିଣ ଗୁଜରାଟ ଏବଂ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଯାତ୍ରାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବ।

ଏହାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ହେବ?
ସମୟ ସହିତ ପ୍ରକଳ୍ପର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ୨୦୨୨ ପ୍ରାକ୍-ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ଚଳିତ ବର୍ଷ ମେ ମାସରେ, ପରିବେଶଗତ ମଞ୍ଜୁରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ଜଡିତ ଦସ୍ତାବିଜ ଆନୁମାନିକ ମୂଲ୍ୟକୁ ପ୍ରାୟ ୧.୩୩ ଲକ୍ଷ କୋଟିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ। ଯାହା ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ମହଙ୍ଗା ଜଳ ଏବଂ ଉପକୂଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ହୋଇପାରେ।

କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେବ କାର୍ଯ୍ୟ?
ଏହା ଏବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ। ବର୍ତ୍ତମାନର ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରକୃତ ନିର୍ମାଣ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆରମ୍ଭ ହୋଇନାହିଁ। ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା, DPR (Detailed Project Report) ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଥିଲା। କିଛି ସାର୍ବଜନୀନ ଦଲିଲ ଅନୁସାରେ ନିର୍ମାଣ ପ୍ରାୟ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୨୦୩୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତା। ତଥାପି, ସରକାର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରିନାହାଁନ୍ତି। ମେ ୨୦୨୬ ପରେ, ଭାରତ-ନେଦରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ବୈଷୟିକ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଏକ ଆଗ୍ରହ ପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ। ନେଦରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜଳ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ବଡ଼ ଉପକୂଳୀୟ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଚେହେରା ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଛି ଯେ ଉପକୂଳ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ, ସମୁଦ୍ର ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଡିଜାଇନ୍ ଭଳି ଜଟିଳ ଦିଗରେ ଡଚ୍ ବିଶେଷଜ୍ଞତା ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପରି ବିଶାଳ। ପ୍ରଥମତଃ, ସାମୁଦ୍ରିକ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ଉପସାଗରରେ ଜୁଆର ଭଟ୍ଟା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଲୁଣ ଏବଂ ମଧୁର ଜଳର ମିଶ୍ରଣକୁ ରୋକିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ସମାଧାନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିପୁଳ ଆର୍ଥିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇ ରହିଛି। ଏହି କାରଣ ପାଇଁ, ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଆଲୋଚନା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପ୍ରକଳ୍ପ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମାଣ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚି ପରିନାହିଁ।