Uttarakhand Glacier Burst Warning Sensor / ଗ୍ଲେସିୟର ଫାଟିଲେ ତୁରନ୍ତ ମିଳିବ ଆଲର୍ଟ; ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ସ୍ଥାପନ ହେଲା ୮ ସେନ୍ସର

ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ୫ ହିମବାହୀ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ବସୁନ୍ଧରା ତାଲ ଠାରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା। CBRI ରୁଡ଼କି ଏବଂ ୱାଡିଆ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ବୈଜ୍ଞାନିକକ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରାୟ ୮ ସେନ୍ସର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯେକୌଣସି ବିପଦର ୨ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିବ। ପ୍ରାୟ ୧୫ ଦିନର ଅଭିଯାନ ପରେ ବସୁନ୍ଧରା ତାଲ ଠାରେ ଏହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା।

ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ୧୩ ହିମବାହ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଜିଲ୍ଲାର ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ। ଏହି ଜିଲ୍ଲାକୁ ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଗବେଷଣାରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ୫ ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ହିମବାହୀ ହ୍ରଦ ହେଉଛି ଚାମୋଲି ସ୍ଥିତ ବସୁନ୍ଧରା ତାଲ, ଚାମୋଲି ଜିଲ୍ଲାର ସରସ୍ୱତୀ ହ୍ରଦ, ପିଥୋରାଗଡ଼ର ମାବାଙ୍ଗ ହ୍ରଦ ଏବଂ ପ୍ୟୁଙ୍ଗ୍ରୁ ହ୍ରଦ ଏବଂ ଉତ୍ତରକାଶୀ ଜିଲ୍ଲାର କେଦାରତାଲ ହ୍ରଦ।

ପ୍ରାୟ ୧୫ ଜଣ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ଏକ ଦଳ ଚାମୋଲି ଜିଲ୍ଲାର ବସୁନ୍ଧରା ହ୍ରଦରେ ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରିଛି। ଏହା ୪,୭୦୦ ମିଟରରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ବସୁନ୍ଧରା ହ୍ରଦକୁ "A" ବର୍ଗରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ସର୍ବାଧିକ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଗ। ଯଦି ଏହି ହ୍ରଦ ଫାଟିଯାଏ, ତାହେଲେ କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ତଳିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ହୋଇପାରେ।

ଏହା ସହ ପଡନ୍ତୁ: ଗାଏବ ହେଉଛି ବରଫ; କୋଟି କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମାଡ଼ି ଆସୁଛି ବିପଦ

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି?
ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ବିଭାଗର ସଚିବ ବିନୋଦ କୁମାର ସୁମନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ପ୍ରଥମ ହିମବାହୀ ହ୍ରଦ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିକାଶ CBRI ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଛି। ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରେ ହିମବାହୀ ହ୍ରଦ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ହିମବାହୀ ହ୍ରଦ ପାଇଁ ମନିଟରିଂ ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ ​​କରିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି।

ବସୁନ୍ଧରା ତାଲ ଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ଅଲ୍-ଇନ୍-ୱାନ୍ ପାଣିପାଗ ସେନ୍ସର (All in One Weather Sensor) ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ରହିଛି। ଯାହା ପବନର ଗତି ଏବଂ ଦିଗ, ବର୍ଷା, ସୌର ବିକିରଣ, ବାୟୁ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ବାୟୁ ଚାପ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ମାପ କରିବ। ହ୍ରଦର ଜଳସ୍ତର ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭାସମାନ ଏବଂ ପାଣି ତଳେ ସେନ୍ସର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବନ୍ୟା ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ତତ୍କାଳ କମ୍ପନ, ଢଳାଇ ଏବଂ ଭୂମି ଗତି ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଯନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ହ୍ରଦର ଜଳସ୍ତର ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭାସମାନ ଏବଂ ପାଣି ତଳେ ସେନ୍ସର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବନ୍ୟା ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ତତ୍କାଳ କମ୍ପନ, ଢଳାଇ ଏବଂ ଭୂମି ଗତି ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଯନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି।

ହିମପାତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଥଳାଇ ସେନ୍ସର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ, ତୁଷାର ଗଭୀରତା ମାପିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ନୋ ଡେପଥ୍ ସେନ୍ସର (Snow Depth Sensor), ତୁଷାର ପୃଷ୍ଠ ତଳେ ବିଭିନ୍ନ ଗଭୀରତାରେ ତାପମାତ୍ରା ମାପିବା ପାଇଁ ୭ ତାପମାତ୍ରା ସେନ୍ସର (Temperature Sensor) ଏବଂ ହ୍ରଦ ପୃଷ୍ଠର ତାପମାତ୍ରା ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ତାପମାତ୍ରା ସେନ୍ସର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଉପକରଣରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ତଥ୍ୟ ହ୍ରଦର ଜଳସ୍ତରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ସ୍ଥାନୀୟ ପାଣିପାଗ, ତୁଷାର ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।

ସାଧାରଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସେନ୍ସର ପ୍ରତି ଦୁଇ ଘଣ୍ଟାରେ CBRI, ରୁଡ଼କି ଏବଂ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ (USDMA) ଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ଡ୍ୟାସବୋର୍ଡ ପାଖକୁ ତଥ୍ୟ ପଠାଇବେ। ଉଭୟ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ତଥ୍ୟ ନିୟମିତ ଭାବରେ ତଦାରଖ କରାଯିବ। ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସେନ୍ସର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ୨ ଘଣ୍ଟା ବ୍ୟବଧାନକୁ ଅପେକ୍ଷା ନକରି ତୁରନ୍ତ ତଥ୍ୟ ପଠାଇବ। ଯାହା ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।

ସୌର ଶକ୍ତି ଏବଂ ବ୍ୟାଟେରୀ ଠାରୁ ମିଳିବ ପାୱାର ବ୍ୟାକଅପ୍
ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉପକରଣକୁ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସୌର ପ୍ୟାନେଲ ଏବଂ ବ୍ୟାଟେରୀ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ୨୮୦-ଆମ୍ପିୟର ବ୍ୟାଟେରୀ ସହିତ ସଜ୍ଜିତ। ଯାହା ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ନ ମିଳିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାୟ ୧୦ ଦିନ ପାଇଁ ବ୍ୟାକଅପ୍ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବ। ଉପକରଣ ସ୍ଥାପନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଷ୍ଟିଲ୍ ମଡ୍ୟୁଲାର୍ ଡିଜାଇନ୍ ବିକଶିତ କରାଯାଇଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥିରେ ସିମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ନଥିଲା। ସ୍ଥାନୀୟ ପଥର ସହିତ ମୂଳଦୁଆକୁ ସୁଦୃଢ଼ ​​କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପବନର ବେଗ ପ୍ରାୟ ୧୫-୫୦ କିଲୋମିଟର ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଯେତେବେଳେ ମୂଳଦୁଆକୁ ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି ୧୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବନ ସହ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଥିଲା।