Isobutanol Diesel India: ଇଥାନଲ ଯୁକ୍ତ ପେଟ୍ରୋଲ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ନେଇ ଦେଶରେ ଜାରି ରହିଛି ହଙ୍ଗାମା। ସୋସିଆଲ ମିଡି଼ଆରେ ଅନେକ ଲୋକ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ E20 ପେଟ୍ରୋଲ ସେମାନଙ୍କ ଗାଡ଼ିକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଉଛି। ତଥାପି ଅଟୋ ମୋବାଇଲ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ ଏହା କୌଣସି କ୍ଷତି କରେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, କେନ୍ଦ୍ର ସଡ଼କ ଏବଂ ପରିବହନ ମନ୍ତ୍ରୀ ନୀତିନ ଗଡକରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇଥାନଲ୍, ସିଧାସଳଖ ଡିଜେଲ୍ ରେ ମିଶ୍ରଣ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ଆଇସୋବୁଟାନଲ୍କୁ ଡିଜେଲ୍ ରେ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଛି।

କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଡିଜେଲ୍ ରେ ଇଥାନଲ ମିଶ୍ରଣ କରାଯାଇ ପାରିବା ନାହିଁ। ଇଥାନଲ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଆଇସୋବୁଟାନଲ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଉଛି। ଆଇସୋବୁଟାନଲ, ଡିଜେଲ୍ ର ଏକ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରେ। ଡିଜେଲ୍ ରେ ମଧ୍ୟ ୧୫% ଆଇସୋବୁଟାନଲ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ କାମ ଚାଲିଛି। ଏହା ପ୍ରଥମ ଥର ନୁହେଁ ଯେତେବେଳେ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଗଡକରୀ ୧୫% ଆଇସୋବୁଟାନଲ୍କୁ ଡିଜେଲ୍ ରେ ମିଶ୍ରଣ କରିବା କଥା କହିଛନ୍ତି। ଗତ ମାସରେ ସେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ ସରକାର ଡିଜେଲ୍ ରେ ୧୫% ଆଇସୋବୁଟାନଲ ମିଶ୍ରଣ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି।

ଏପରି ଡିଜେଲ କେବେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବ?
ସରକାର ୨୦୨୩ ମସିହାରୁ ଇଥାନଲ୍‌-ଭିତ୍ତିକ ପେଟ୍ରୋଲ ବ୍ୟବହାର ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଶରେ E20 ପେଟ୍ରୋଲ ବିକ୍ରି ହେଉଛି। ଏଥିରେ ୨୦% ଇଥାନଲ୍ ଏବଂ ୮୦% ପେଟ୍ରୋଲ ରହିଛି। ହେଲେ ଏବେ ସରକାର ଡିଜେଲ୍‌ ରେ ଆଇସୋବୁଟାନଲ୍ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ଉପରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବିକାଶ। ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଛି ଯେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ଆଇସୋବୁଟାନଲ୍‌-ଭିତ୍ତିକ ଡିଜେଲ୍ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରେ।

ଗତ ମାସରେ, ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପ ମହାସଂଘ (CII) ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ, ସଡ଼କ ପରିବହନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସଚିବ ଭି. ଉମାଶଙ୍କର କହିଥିଲେ ଯେ ସରକାର ଏହି ବିଷୟକୁ ବହୁତ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ନେଉଛନ୍ତି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ଆଇସୋବୁଟାନଲ ମିଶ୍ରିତ ଡିଜେଲ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି ହୋଇପାରେ। ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (BPCL) ଡିଜେଲ୍‌ ରେ ଆଇସୋବୁଟାନଲ୍‌ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ଗବେଷଣା କରୁଛି। ଏହାର ଫଳାଫଳ ଉତ୍ସାହଜନକ ହୋଇପାରେ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ସଚିବ ଉମାଶଙ୍କର।

ଆଇସୋବୁଟାନଲ୍‌ କ'ଣ?
ଆଇସୋବୁଟାନଲ୍‌ ମଧ୍ୟ ଏକ ଆଲକୋହଲ୍‌ ଭିତ୍ତିକ ଜୈବିକ ଇନ୍ଧନ। ଯାହା ଇଥାନଲ୍‌ରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ। ଇଥାନଲ୍ କୁ ସିଧାସଳଖ ଡିଜେଲ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ଆଇସୋବୁଟାନୋଲ୍ ରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ପରେ ଡିଜେଲ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ କରାଯାଏ। ଆଖୁ, ଶସ୍ୟ କିମ୍ବା କୃଷି ବାୟୋମାସ ଉତ୍ପାଦକୁ କିଣ୍ବନ (Fermentation) ଅର୍ଥାତ ଜୈବ-ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଆଇସୋବୁଟାନୋଲ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ।

ଭାରତୀୟ ଅଟୋମୋଟିଭ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଆସୋସିଏସନ୍ (ARAI) ଅନୁଯାୟୀ ଇଥାନଲ ତୁଳନାରେ ଆଇସୋବୁଟାନୋଲ୍ ଡିଜେଲ ସହିତ ଅଧିକ ସହଜରେ ମିଶିଯାଏ। ଆଇସୋବୁଟାନୋଲ୍ ଫ୍ଲାସ୍ ପଏଣ୍ଟ ଅଧିକ ରହିଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଏଥିରେ ନିଆଁ ଲାଗିବାର ସମ୍ଭାବନା କମ୍। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏହାର ଉଡ଼ିଯିବାର (Volatility) କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ କମ୍ ରହିଛି।

ଏହା ସହ ପଢନ୍ତୁ: ଏବେ ଭାରତରୁ ପେଟ୍ରୋଲ କିଣିବ ଋଷିଆ; ୟୁକ୍ରେନ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଘନେଇଲା ତୈଳ ସଙ୍କଟ

ଡିଜେଲ୍ ରେ କାହିଁକି ମିଶ୍ରିତ ହେବ ନାହିଁ ଇଥାନଲ?
ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ ଇଞ୍ଜିନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି। ପେଟ୍ରୋଲ ଇଞ୍ଜିନକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଡିଜେଲ ଇଞ୍ଜିନ ଅପେକ୍ଷା ସହଜ। ଡିଜେଲ, ପେଟ୍ରୋଲ ଅପେକ୍ଷା ଏକ ଭିନ୍ନ ଧରଣର ଇନ୍ଧନ ହୋଇଥାଏ। ଏହାକୁ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଇଞ୍ଜିନ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଅନୁକୂଳତାର (Compatibility) ଏକ ଭିନ୍ନ ସ୍ତର ଆବଶ୍ୟକ। ପେଟ୍ରୋଲ ଇଞ୍ଜିନରେ, ଫ୍ୟୁଲ ସ୍ପାର୍କ, ପ୍ଲଗ୍ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଡିଜେଲ ଇଞ୍ଜିନରେ, ଉଚ୍ଚ ସଙ୍କୋଚନ ଯୋଗୁଁ ଇନ୍ଧନ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇଥାଏ।

ଡିଜେଲର ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ମଧ୍ୟ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ। ଡିଜେଲ ଇନ୍ଧନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଦହନ ସମୟ ମଧ୍ୟ ବାଧିତ ହୋଇପାରେ। ଏପିରିକି ଇଞ୍ଜିନ ମଧ୍ୟରୁ ଠକ୍ ଠକ୍ ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ପୁରୁଣା ଗାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ଇଞ୍ଜିନ କ୍ଷତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରେ। ଇଥାନଲକୁ ଡିଜେଲ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। କାରଣ ଏହା ଇଞ୍ଜିନ ଉପରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ। ଆଇସୋବୁଟାନଲ୍କୁ ବିକଶିତ ଏବଂ ଡିଜେଲ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ କରାଯାଉଛି।

ଗାଡ଼ି ଉପରେ କ'ଣ ପଡ଼ିବ ପ୍ରଭାବ?
ଯେପରି ଦାବି କରାଯାଉଛି ଯେ E20 ପେଟ୍ରୋଲ ଯାନବାହନ ମାଇଲେଜ୍ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ହ୍ରାସ କରେ। ଠିକ୍ ସେପରି, ଡିଜେଲ ସହିତ ଆଇସୋବୁଟାନଲ ମିଶ୍ରଣ ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ, ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ଯାନବାହନର ମାଇଲେଜ୍ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା।

ଆଇସୋବୁଟାନଲ ଯୁକ୍ତ ଡିଜେଲ, ବିନା ମିଶ୍ରଣ ହୋଇଥିବା ଡିଜେଲ ତୁଳନାରେ ଇନ୍ଧନ ମାଇଲେଜ୍ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ। ତଥାପି, ଡିଜେଲ୍ ରେ ୧୫% ଆଇସୋବୁଟାନଲ ମିଶାଇଲେ ସର୍ବନିମ୍ନ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। କାରଣ ଆଇସୋବୁଟାନଲ, ଇଥାନଲ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥାଏ। ଇନ୍ଧନ ମାଇଲେଜ୍ ରେ ଯେକୌଣସି ହ୍ରାସ ସର୍ବନିମ୍ନ ହେବ। ଆଇସୋବୁଟାନଲ ଯୁକ୍ତ ଡିଜେଲ ଯାନବାହନକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ? ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗବେଷଣା ଚାଲିଛି। ଜୁନ୍ ମାସରେ, ଭି. ଉମାଶଙ୍କର ରିପୋର୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଗବେଷଣା କରୁଛି। ଯାହାର ଫଳାଫଳ ବହୁତ ଉତ୍ସାହଜନକ ରହିଥିଲା।