What is Air Turbulence / 'ଏୟାର ଟର୍ବୁଲେନ୍ସ' କ’ଣ? ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ବାୟୁରେ କିପରି ଦୋହଲିଥାଏ ବିମାନ? କେତେ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଘଟଣା?

What causes Air Turbulence: ଗତକାଲି ଏକ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ବିମାନ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଫୁକେଟ୍ ଠାରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଭିମୁଖେ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ସମୟରେ "ଏୟାର ଟର୍ବୁଲେନ୍ସ" ର ସାମ୍ନା କରିଥିଲେ। ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ସମୟରେ ଏହି ବିମାନ ବାୟୁରେ ଦୋହଲିବାରେ ଲାଗିଥିଲା। ଏହା ପରେ ଏହାକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ପଡି଼ଥିଲା। ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏହି ଘଟଣାରେ କୌଣସି କ୍ଷୟକ୍ଷତି ହୋଇନାହିଁ।

ଏହି ଘଟଣା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବାରେ ଲାଗିଛି ଯେ "ଏୟାର ଟର୍ବୁଲେନ୍ସ" (Air Turbulence) କ’ଣ? ଅନେକ ସମୟରେ ବିମାନ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଦୋହଲୁଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ବେଳେବେଳେ ଏହା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ତଳକୁ ଖସୁଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ଆଉ କେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଉପରକୁ ଉଠୁଥିବା ଭଳି ମନେ ହୋଇଥାଏ। ହେଲେ ଏହା କାହିଁକି ହୋଇଥାଏ? ଏହା ପଛରେ କେଉଁ କାରଣ ରହିଛି?

ଏହା ସହ ପଢନ୍ତୁ: ଉଡ଼ାଣ ବେଳେ ଅଚାନକ ନଜର ଆସିଲା UFO! ତାଜୁବ ହୋଇଗଲେ ପାଇଲଟ୍

"ଏୟାର ଟର୍ବୁଲେନ୍ସ" କ’ଣ?
ଆକାଶରେ ପବନ କେବେ ସମାନ ହୋଇ ରହିନଥାଏ। କେତେବେଳେ ଏହା ପ୍ରବଳ ଆଉ କେତେବେଳେ ବହୁତ ଧିର ହୋଇଥାଏ। କେତେବେଳେ ଏହା ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ ଆଉ କେତେବେଳେ ତଳକୁ ଖସି ପଡୁଥାଏ। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଏକ ବିମାନ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ସମୟରେ ଏପରି ଏକ ଅସ୍ଥିର ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଗତି କରେ, ଯେଉଁଠି ବାୟୁ ଅସ୍ଥିର ରହିଥାଏ ସେତେବେଳେ ହଠାତ୍ କମ୍ପନ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ "ଏୟାର ଟର୍ବୁଲେନ୍ସ" କୁହାଯାଏ। ହେଲେ "ଏୟାର ଟର୍ବୁଲେନ୍ସ" କାହିଁକି ହୋଇଥାଏ?

୧: ଖରାପ ପାଗ
"ଏୟାର ଟର୍ବୁଲେନ୍ସ" ହେବା ପଛରେ ରହିଥିବା ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ କାରଣ ହେଉଛି ଖରାପ ପାଗ। ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉପରକୁ ଏବଂ ତଳକୁ ଗତି କରିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଏକ ବିମାନ ଏପରି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଗତି କରୁଥାଏ, ସେଭଳି ସ୍ଥିତି ବିମନ ପ୍ରବଳ କମ୍ପନ ଅନୁଭବ କରିପାରେ।

୨: ପର୍ବତ
ଯଦି ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ଗତି କରୁଥିବା ପବନ ଏକ ପର୍ବତ ସହିତ ଧକ୍କା ହୋଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାର ପଛରେ ବାୟୁରେ ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ବିମାନ ଏହି ତରଙ୍ଗ ଦେଇ ଗତି କରିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ବିମାନ କମ୍ପନ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ। ଏହାକୁ Mountain Waves Turbulence କୁହାଯାଏ।

୩. ଗରମ-ଥଣ୍ଡା ପବନର ମିଶ୍ରଣ
ଦିନ ସମୟରେ ଭୂମି ଗରମ ହୋଇଯାଏ। ଗରମ ପବନ ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ, ହେଲେ ଥଣ୍ଡା ପବନ ତଳକୁ ଖସିଥାଏ। ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଏହି ଉପର ଏବଂ ତଳ ଗତି ଅଶାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ବିମାନ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଗତି କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଅଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଥାଏ। ବୈଷୟିକ ଭାଷାରେ, ଏହାକୁ Thermal Turbulence କୁହାଯାଏ।

୪.ଶାନ୍ତ ପାଗରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ Turbulence
ମେଘ କିମ୍ବା ବର୍ଷା ନଥିବା ଶାନ୍ତ ପାଗରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ "Turbulence"। ଏଭଳି ପାଗରେ ବିମାନ ଝଟକା ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ। କାରଣ ବହୁତ ଉଚ୍ଚତାରେ ପ୍ରବଳ ପବନ ବିଭିନ୍ନ ବେଗରେ ବହିଥାଏ। ଯାହାକୁ ଜେଟ୍ ଷ୍ଟ୍ରିମ୍ (Jet Stream Winds) କୁହାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ବିମାନ ଏହି ପବନରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ "Air Turbulence" ଅନୁଭବ କରିପାରେ।

ଏହା ସହ ପଢନ୍ତୁ: ମଝି ଆକାଶରେ ବିଫଳ ହେଲା ବିମାନ ଇଞ୍ଜିନ୍; ବେଳାଭୂମିରେ କରାଗଲା ଜରୁରୀକାଳୀନ ଅବତରଣ

କେତେ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ "Turbulence" ?
Turbulence" କୁ ଏହାର ତୀବ୍ରତା ଆଧାରରେ ତିନୋଟି ବର୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: Light Turbulence: ଏଥିରେ, ବିମାନ ପ୍ରାୟ ୧ ମିଟର ଉପରକୁ ଉଠିପାରେ ଏବଂ ତଳକୁ ଖସିପାରେ। କେତେକ ସମୟରେ ଯାତ୍ରୀ ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରନନ୍ତି ନାହିଁ। Medium Turbulence: ଏଥିରେ, ବିମାନ ପ୍ରାୟ ୩ ରୁ ୬ ମିଟର ଉପରକୁ ଉଠିପାରେ ଏବଂ ତଳକୁ ଖସିପାରେ। ଯାତ୍ରୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଝଟକା ଅନୁଭବ କରିଥାନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସିଟବେଲ୍ଟ ପିନ୍ଧିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। Heavy Turbulence: ଏଥିରେ, ବିମାନ ପ୍ରାୟ ୩୦ ମିଟର ଉପରକୁ ଉଠିପାରେ ଏବଂ ତଳକୁ ଖସିପାରେ। ଯଦି ଜଣେ ଯାତ୍ରୀ ସିଟବେଲ୍ଟ ପିନ୍ଧି ନାହାଁନ୍ତି, ତାହେଲେ ସେ ଆହତ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରନ୍ତି।

"Turbulence" ସମୟରେ କାହିଁକି ପାଇଲଟ୍ ବିମାନର ଉଚ୍ଚତା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାନ୍ତି?
"Turbulence" ପ୍ରାୟତଃ ବାୟୁର ଏକ ସୀମିତ ସ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରତି ୨୦୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ଏକ ଜେଟ୍ ଷ୍ଟ୍ରିମ୍ ଚାରିପାଖର ଅଞ୍ଚଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ବିମାଳ ଚାଳକ Weather Radar ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପରେ ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିମାନ ରିପୋର୍ଟ ସମୀକ୍ଷା କରି ବିମାନର ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ହ୍ରାସ କରିବା ନେଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାନ୍ତି। କେତେକ ସମୟରେ, କେବଳ ବିମାନକୁ କିଛି ହଜାର ଫୁଟ ଉପରକୁ ଉଠାଇବା କିମ୍ବା ତଳକୁ ଖସାଇବା ଦ୍ୱାରା "Turbulence" ଅଞ୍ଚଳରୁ ବାହାରି ଯିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିପାରେ। କାରଣ ବିଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚତାରେ ପବନର ବେଗ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।