Mana Village Uttarakhand / ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଗାଁ; ଯେଉଁଠୁ ସ୍ୱାର୍ଗଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ପାଣ୍ଡବ, ବର୍ଷକୁ ୬ ମାସ ପାଇଁ ହୋଇଯାଏ ନିର୍ଜନ

India's Last Village: ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନରୁ ପ୍ରାୟ ୧୦,୫୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଛି ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଚାମୋଲିରେ ଅବସ୍ଥିତ ମାଣା ଗାଁ। ବଦ୍ରିନାଥ ଧାମ ଠାରୁ ମାତ୍ର ୩ କିଲୋମିଟର ଦୂର ରହିଛି ଏହି ଗାଁ। କେବେ ଦେଶର ଶେଷ ଗ୍ରାମ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିବା ମାଣା, ଏବେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଗାଁ ଭାବରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ଯାହାର ସାମ୍ନାରେ ରହିଛି ତିବ୍ଦତ ଏବଂ ଚୀନ୍ଯ ନିକଟରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି ପବିତ୍ର ଅଳକାନନ୍ଦା ନଦୀ ଏବଂ ରହସ୍ୟମୟ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ। ବରଫ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଥିବା ଏହି ଛୋଟ ଗାଁ ପ୍ରକୃତରେ ଆମର ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଇତିହାସର ଏକ ଭଣ୍ଡାର। ହେଲେ ତଥାପି ଏହି ଗ୍ରାମ ବର୍ଷକୁ୬ ମାସ ପାଇଁ ନିର୍ଜନ ହୋଇଯାଏ। ଗାଁରେ ପାଦ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ବର୍ଷର ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ ସହିତ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହୋଇଥାଏ।

ଯେଉଁଠାରେ ଲେଖା ହୋଇଥିଲା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମହାକାବ୍ୟ
ଏହି ଗ୍ରାମର ପ୍ରଥମ ରାସ୍ତା ଗଣେଶ ଗୁମ୍ଫା ଏବଂ ବ୍ୟାସ ଗୁମ୍ଫାକୁ ନେଇଯାଏ। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ମହର୍ଷି ବେଦ ବ୍ୟାସ ଏହି ଗୁମ୍ଫାରେ ବସି ୪ ବେଦର ବର୍ଗୀକରଣ କରିଥିଲେ, ୧୮ ପୁରାଣ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ମହାଭାରତ ଗାନ କରିଥିଲେ। ହେଲେ ଏଥିପାଇଁ ସର୍ତ୍ତ ଏହା ଥିଲା ଯେ ଲେଖକ ଏପରି ଜଣେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଯିଏ ବିନା ଅଟକି ଲେଖିପାରିବେ। ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ଗଣେଶ ବ୍ୟାସଙ୍କ କଥା ଲେଖୁଥିଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ବ୍ୟାସ ଗୁମ୍ଫାର ଗଠନକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ଏହାର ପଥର ଗୋଟିଏ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ହୋଇ ରହିଥିବା ପୁସ୍ତକର ପୃଷ୍ଠା ପରି ଦେଖାଯାଏ। କୁହାଯାଏ ଯେ ମହାଭାରତର ଏକ ରହସ୍ୟମୟ ଅଂଶ ଥିଲା ଯାହାକୁ କେବଳ ବ୍ୟାସ ଏବଂ ଗଣେଶ ଜାଣିଥିଲେ। ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ପଥର ଖଣ୍ଡରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ।

ଯେବେ ଗଣେଶ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ସ୍ରୋତ ପାଇଁ ହୋଇ ଉଠିଥିଲେ କ୍ରୋଧିତ
ମାଣା ଗ୍ରାମରେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ସ୍ରୋତ ଦେଖିପାରିବେ। ଏଠାରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ଅନନ୍ୟ କାହାଣୀ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ଗଣେଶ ମହାଭାରତ ଲେଖୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉଛୁଳି ଉଠୁଥିଲା। ଏହାର ଶବ୍ଦ ଏତେ ଜୋରରେ ଥିଲା ଯେ ଏହା ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା। ଶ୍ରୀ ଗଣେଶ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ଶାନ୍ତ ହେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ହେଲେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ସ୍ରୋତର ବେଗ କମି ନଥିଲା। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗଣେଶ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଇଥିଲେ, କହିଥିଲେ, " ଆପଣ ଏହି ସ୍ଥାନ ବାହାରେ କାହାକୁ ନଜର ଆସିବ ନାହିଁ।" ଏହି କାରଣରୁ ମାଣାର କେଶବ ପ୍ରୟାଗ ଠାରେ ଅଳକନନ୍ଦା ନଦୀ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀର ସଙ୍ଗମ ପରେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ସମଗ୍ର ଭାରତରେ, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ କେବଳ ଏହି ଗୋଟିଏ ଗ୍ରାମରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଦେଖିହୁଏ।

ଏଠାରୁ ପାଣ୍ଡବ କରିଥିଲେ ସ୍ୱର୍ଗଯାତ୍ରା
ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାତ୍ରା କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ପଥ ମାଣା ଗାଁ ଦେଇ ଯାଇଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ଉଛୁଳି ଉଠୁଥିବା ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ପାର ହେବା ଅସମ୍ଭବ ମନେ ହେଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ଏକ ବିରାଟ ପଥର ଉଠାଇ ନଦୀର ଉଭୟ କୂଳରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଆଜି ଏହି ପଥରକୁ ଭୀମ ସେତୁ କୁହାଯାଏ। ଏହି ସେତୁ ନିକଟରେ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏକ ମନ୍ଦିର ରହିଛି। ଏହି ପଥ ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପଥ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, କେବଳ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ସଶରୀରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ରାସ୍ତାରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ।

ଏହା ସହ ପଢନ୍ତୁ: ରହସ୍ୟମୟ ଗାଁ ଯେଉଁଠି ଚାଲେ ଭୂତଙ୍କ ରାଜୁତି

ଯେଉଁଠାରେ ପାପୀଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିନଥାଏ ପାଣିର ଗୋଟିଏ ବୁନ୍ଦା
ଭୀମ ସେତୁରୁ ପ୍ରାୟ ୫ କିଲୋମିଟରର ଏକ ସୁନ୍ଦର କିନ୍ତୁ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ପଦଯାତ୍ରା ଆପଣଙ୍କୁ ବସୁଧାରା ଜଳପ୍ରପାତକୁ ନେଇଯାଏ। ପ୍ରାୟ ୪୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି କ୍ଷୀର ଭଳି ଜଳଧାର ଚମତ୍କାର ଠାରୁ କମ୍ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ସ୍ଥାନୀୟ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ ବସୁଧାରାର ଜଳ କେବଳ ସେହିଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ପବିତ୍ର ଏବଂ ପାପମୁକ୍ତ। ଯଦି କେହି ଛଳନା କିମ୍ବା ପାପ କରିଥାନ୍ତି, ତାହେଲେ ଜଳପ୍ରପାତର ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିନଥାଏ।

ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଚା ଦୋକାନ
ମାଣା ଗ୍ରାମର ପ୍ରାଚୀନ ନାମ 'ମଣିଭଦ୍ରପୁର' ଥିଲା, ଯାହା ଏହାର ରକ୍ଷକ ଯକ୍ଷ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି। ଆଜି, ଏହି ଗାଁରେ ପ୍ରାୟ ୬୦ ପରିବାରର ୪୦୦ 400 ଲୋକ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ଶୀତଦିନେ ପ୍ରବଳ ତୁଷାରପାତ ସମୟରେ, ଲୋକେ ୬ ମାସ ପାଇଁ ଚାମୋଲି ଅଭିମୁଖେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ପାଗ ସଫା ହେବା ମାତ୍ରେ ସେମାନେ ପୁଣି ଫେରିଯାଆନ୍ତି। ଏଠାକାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଦୋକାନରେ ଚା ପିଇଥାନ୍ତି। ଗାଁର ପାରମ୍ପରିକ ଘରର କାନ୍ଥରେ ଋଷି ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବ।

ଯେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବରଫରେ ଘୋଡ଼େଇ ହୋଇଯାଏ ମାଣା
ନଭେମ୍ବର ସୁଦ୍ଧା ମାଣା ଗାଁର ପରିବେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଯାଏ। ନଭେମ୍ବର ମାସରୁ ଏପ୍ରିଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏଠାରେ ଏତେ ପରିମାଣରେ ତୁଷାରପାତ ହୋଇଥାଏ ଯେ ରାସ୍ତା ଘାଟ ମଧ୍ୟ ବରଫ ତଳେ ପୋତି ହୋଇଯାଏ। ତାପମାତ୍ରା ଶୂନ୍ୟ ଡିଗ୍ରୀ ତଳକୁ ଖସିଯାଏ, ପାଣିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛି ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଏ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏଠାରେ ରହିବା ନିଜ ଜୀବନକୁ ବିପଦରେ ପକାଇବା ସହିତ ସମାନ। ଏହି କାରଣରୁ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ୬ ମାସ ପାଇଁ ବାହ୍ୟ ଜଗତରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଏ। ଏହା ପରେ ନିଜ ଘର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରି ଗ୍ରାମବାସୀ ଗୋପେଶ୍ୱର, ଜୋଶୀମଠ ଏବଂ ଚାମୋଲି ଭଳି ନିମ୍ନ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ମାଣା ଗାଁର ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ସିଧାସଳଖ ଭଗବାନ ବଦ୍ରି ବିଶାଳଙ୍କ ମନ୍ଦିର ସହିତ ଜଡି଼ତ। ଶୀତ ପାଇଁ ଶ୍ରୀ ବଦ୍ରିନାଥ ଧାମର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ହେବା ମାତ୍ରେ, ମାଣା ଗାଁ ମଧ୍ୟ ନୀରବ ହୋଇଯାଏ। ଏହା ପରେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବା ମାତ୍ରେ, ପୁନର୍ବାର ଜୀବିତ ହୋଇ ଉଠିଯାଏ ମାଣା ଗାଁ।

ମାଣା ଗାଁକୁ କିପରି ଯିବେ?
ଡେରାଡୁନ ସ୍ଥିତ ଜଲି ଗ୍ରାଣ୍ଟ ହେଉଛି ଏହାର ନିକଟତମ ବିମାନବନ୍ଦର। ଏହାର ନିକଟତମ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ହେଉଛି ଋଷିକେଶ। ଯେଉଁଠାରୁ ଆପଣ ୫୮ ନମ୍ବର ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ଦେଇ ୨୯୫ କିଲୋମିଟର ଯାତ୍ରା କରି ସଡକ ପଥରେ ବଦ୍ରିନାଥ ଠାରେ ପହଞ୍ଚିବେ। ବଦ୍ରିନାଥ ଠାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ଆପଣ ଏକ ସେୟାର ଟ୍ୟାକ୍ସି ନେଇପାରିବେ। ମାଣା ଗାଁକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅଳକନନ୍ଦା ନଦୀ କୂଳରେ ୩ କିଲୋମିଟର ସୁନ୍ଦର ଟ୍ରେକିଂ କରିପାରିବେ।